Intergenerationele woonvormen, ze zijn niet nieuw. Toch kent het nu een duidelijke hernieuwde belangstelling. In dit tijdperk van personeelstekort (met name in de zorgsector), het langer zelfstandig thuis wonen, het sluiten van de verzorgingshuizen en de schaarste op de woningmarkt is alle creativiteit nodig om prettig wonen, werken, zorgen en meedoen voor jong en oud mogelijk te maken.

Het is niet alleen noodzaak om generaties met elkaar te verbinden. Ook (toekomstige) senioren geven aan dat ze graag in een gemêleerde wijk willen wonen. Of in wooncomplexen met meerdere generaties. En de groep jongeren die betekenisvolle relaties wil aangaan en zinvolle bijdragen wil leveren aan de maatschappij groeit. Je ziet ook meer en steeds meer diverse wooninitiatieven op het intergenerationele vlak. Veelal zijn het vormen van gemeenschappelijk wonen.

Bekend is woongemeenschap Eikpunt in Lent waar honderd bewoners van alle leeftijden wonen en er veel contacten zijn tussen jong en oud. Niet ver daar vandaan is een kleinschaligere variant te vinden: Villa Sterappel. Daar wonen negen bewoners afkomstig uit drie verschillende generaties. In de Augustanahof in Amsterdam wonen tien ouderen en vijf jongeren samen. In het hofje is er daarnaast nog één gastenwoning voor tijdelijke huisvesting voor jongeren die behoefte hebben aan extra ondersteuning. 

Eveneens in Amsterdam is het Shaffyhuis, waar jongere en oudere kunstenaars samen wonen, werken en elkaar inspireren. Op diverse plekken zijn er plannen voor meergeneratie-woonprojecten. In Berg en Dal is de Vereniging Woon- en werkgemeenschap Babylon bezig met het creëren van een levendige gemeenschap waar intergenerationeel contact naast duurzaamheid, bewustzijnsontwikkeling en zorg voor elkaar hoog in het vaandel staan. In Nijmegen is het woonzorgconcept Living-inn in ontwikkeling, bedacht door een vastgoedontwikkelaar, waar senioren en starters samen wonen, ontmoeten en genieten in een nieuwe wijk. Zorgvoorzieningen zijn nabij, maar ook recreatie. Eureka.

Jong en oud in zorgcomplexen 

Ook zijn er voorbeelden van intergenerationeel wonen in zorgcomplexen. In Bodegraven wonen in het Oudenhuis drie studenten tussen senioren. Jong en oud geniet van het contact. Zo ook in woonzorgcomplex Humanitas in Deventer: al tien jaar wonen er studenten en beleven zowel de studenten als de bewoners het als enorm plezierig. Dat gebeurt al een tijdje op meerdere plekken in het land, maar het concept krijgt nog altijd navolging. Recentelijk besloot Zorggroep uit Limburg dit concept toe te passen in Baarlo en Venlo.

Oude hospita terug 

Relatief nieuw is ‘Mijn Woongenoot’, een initiatief van sociaal ondernemer Kitty van der Made. Zij blies het oude hospita-idee nieuw leven in. Zij koppelt senioren die ruimte over hebben aan studenten die een kamer zoeken. Juist in deze tijd van krapte op de woningmarkt een kansrijk initiatief. De Stichting Statiegeld op Jeugd heeft een paar geleden het idee van Duo-wonen geïntroduceerd. Het idee is om woningen te splitsen zodat senioren langer zelfstandig kunnen blijven wonen en starters betaalbare woonruimte vinden. Zo zijn er nog meer voorbeelden in het land waarbij jong en oud op één of andere manier samenwonen. Soms kleinschalig, soms wat groter. Denk maar aan de mantelzorgwoningen, kangoeroewoningen en meergeneratiehofjes.

In de uitzending ‘Samen grijs’ van Tegenlicht op 10 oktober 2022 vertelde architect Auguste van Oppen over het Drie Generatiehuis dat hij voor zijn eigen gezin heeft ontworpen. Hij denkt nu met een projectontwikkelaar na over mogelijkheden voor ‘meergeneratieflats.’

Er zijn veel naoorlogse flats die aan vernieuwing toe zijn. Van Oppen ziet kansen om hier ‘verticale dorpen’ van te maken en woningen flexibeler te maken. Zo kunnen woningen samengevoegd worden voor bewoners die meer ruimte nodig hebben, terwijl andere woningen als ‘wisselwoningen’ kunnen dienen. Meer diversiteit, meer flexibiliteit en meer ruimte voor ontmoeting,

Over de grens 

Ook in het buitenland zijn er prachtige voorbeelden van intergenerationeel contact, zoals in Barcelona bij het project Vivir y convivir. Maar denk ook aan Generationernes Hus in het Deense Aarhus, Generations Block in Helsinki, Finland, of in Japan, de Nagaya Tower te Kagoshima. Of Abbey Mill and the Wolsey Building in Leicester, Homeshare in Canada, meergeneratiewonen in België, zoals in Leuven en de talloze Mehrgenerationenhäuser in Duitsland. In Utrecht is er hierdoor een initiatief Kas & Co wonen ontstaan; de bedenkers waren zo geïnspireerd door het meergeneratiewonen in Duitsland dat zij een vergelijkbaar woonproject wilden creëren. En met succes!

Pure winst 

Ook los van het wonen zijn er diverse initiatieven waarbij generaties met elkaar verbonden worden. Zo heeft dorpscoöperatie Gerkesklooster-Stroobos een generatiehuis opgericht in het voormalige schoolgebouw van het dorp. Hier zijn diverse instanties gehuisvest en het is tevens een plek voor ontmoeting. Of het Laefhoes in America, een ontmoetingsplek voor inwoners. ZorgSaamWonen publiceerde hier eerder over.

Het Laefhoes heeft een openbare woonkamer, een ruilbieb, repaircafe keuken en een tuin. Over tuinen gesproken: er zijn in het land diverse generatietuinen. Het verbinden van generaties levert zowel jongeren als ouderen veel op: meer begrip voor elkaar. Zij beleven veel plezier aan het contact. Wederkerigheid is een belangrijk element. Jong leert van oud en andersom en beiden kunnen elkaar van dienst zijn. Dat waarderen beide partijen. Het is wel van belang het contact niet te romantiseren. Niet iedereen heeft evenveel behoefte aan het contact. Ook kunnen de levensstijlen en ritmes verschillen. En ook de verwachtingen. Maar als je in gesprek blijft met elkaar en elkaar de ruimte laat levert het verbinden van jong en oud vooral pure winst en plezier op voor iedereen.

Oproepje: ken je meer voorbeelden van woonprojecten/woonconcepten waar jongeren en senioren samen wonen? Heb je ervaringen die je wilt delen? Mail: yvonne@zorgsaamwonen.nl.

Doe mee aan de lunchlezing

En wil je meer weten? Op dinsdag 14 februari organiseert ZorgSaamWonen een gratis online lunchlezing over meergeneratiewonen waarin architect Auguste van Oppen en Anouk Reintjens van vastgoedontwikkelaar AM vertellen over hun onderzoek naar en kansen voor meergeneratiewonen. Voor meer informatie en aanmelden ga naar: Lunchlezing Meergeneratiewonen | ZorgSaamWonen