Proeftuin d'Oude Raai: buurtgerichte aanpak helpt ouderen langer zelfstandig te worden

Anna Riemersma

Anna Riemersma, Cordaan

In Proeftuin d’Oude Raai; in Amsterdam-Zuid werken bewonersorganisaties, formele, en informele zorgorganisaties samen om oudere buurtbewoners langer en prettig in hun vertrouwde omgeving te laten wonen en er betekenisvolle verbindingen aan te gaan. Onlangs zijn de eerste bevindingen in een rapport beschreven. Vooral de thuiscoach blijkt hier een succes. Anna Riemersma, programmamanager Informele zorg en Langer Thuis bij zorgorganisatie Cordaan in Amsterdam vertelt er meer over.

Matchmakers

De proeftuin past bij de activiteiten waar Cordaan al langere tijd mee bezig is, met als doel om ouderen te ondersteunen bij hun zelfredzaamheid, legt Anna uit. “We werkten al langer samen met Burennetwerk waarbij ‘goede buren’ - vrijwilligers die zich aanmelden als ‘goede buur’ - worden gekoppeld aan buurtbewoners met een concrete hulpvraag. Dat kan een praktische vraag zijn, zoals een lamp ophangen of een sociale vraag, zoals gezelschap bieden. Als de verpleegkundige bijvoorbeeld merkt dat mevrouw Jansen behoefte heeft aan iemand die met haar een kop koffie wil drinken, dan kan daarvoor een goede buur worden gezocht.” Lukt de hulpvraag niet met een ‘goede buur’, dan schakelt de wijkverpleegkundige de ‘Matchmakers Informele zorg-service’ van Cordaan in die verder kijkt in een breder informeel netwerk.

Zo werkt Cordaan, naast Burennetwerk, samen met Stichting Oud geleerd, Jong Gedaan, waarbij studenten colleges geven aan senioren over ontwikkelingen in de wetenschap. Ook heeft Cordaan een samenwerkingsverband met Stichting Senioren Student, waarbij studenten aan senioren worden gekoppeld om hen gezelschap te houden of te helpen. Verder is er aandacht voor kunst en organiseert Cordaan samen met musea activiteiten. “We maken daarbij veel gebruik van wat de stad te bieden heeft.”

Daghuis en digitale dagbesteding

Toen Cordaan startte met het programma is de Amsterdamse zorgorganisatie onder meer begonnen met het Daghuis. Anna licht dit toe: “Het Daghuis is een plek tussen de dagbesteding en verpleeghuis in. Ouderen kunnen er ook ’s avonds en in het weekend terecht. Het ontlast de mantelzorger.” Ze vertelt enthousiast verder: “We zijn binnen de hele dagbesteding begonnen met het platform Digitale Dagbesteding, inmiddels ook voor cliënten thuis. We bieden er een weekprogramma aan vol activiteiten. Het is interactief. Musea bieden bijvoorbeeld online rondleidingen aan. Zo halen we de buitenwereld naar binnen.”

Alledaagse Attendheid

Kortom, Cordaan maakt volop gebruik van het aanbod van de stad en probeert zoveel mogelijk ouderen te bereiken. Anna: “We zagen dat er nog veel meer mensen bereikt moesten worden. Met de formele en informele organisaties hebben we nagedacht hoe we meer verbindingen in de buurt konden leggen, zoals met de horeca, de moskee en de kapper. Er zijn zo veel van deze ‘attente plekken’ in wijken en buurten te vinden, die kunnen bijdragen aan het langer en prettiger thuis wonen. Zo is de Proeftuin ontstaan waarin diverse formele organisaties samen werken. Naast Cordaan zijn dat welzijnsorganisatie Combiwel, Voor Elkaar in Zuid, Buurtteam De Pijp, Stadsdorp de Pijp, Stadsdorp Rivierenbuurt, Stichting Lana en het Ben Sajet Centrum. Placemakers en later Bureau 31Volts zijn betrokken bij het ontwikkelen van de aanpak. Gemeente Amsterdam en het Agis Innovatiefonds ondersteunen de Proeftuin.

Thuiscoach

De deelnemende organisaties zagen dat veel ouderen de weg naar - de vele - voorzieningen niet weten te vinden. Ook zijn er genoeg ouderen die kwetsbaar zijn of worden en de regie niet meer kunnen houden. “Er wordt in sommige gevallen dan een te groot beroep gedaan op de zelfredzaamheid van mensen”, vervolgt Anna. “We zijn daarom vanuit de proeftuin begonnen met een thuiscoach, Nicole Stoffelen. Zij komt bij mensen thuis en bespreekt hun wensen aan de hand van vijf punten: wat kan en wil de oudere? Wat kan het netwerk hierin betekenen? Wat voor hulpmiddelen zijn nodig? Wat kan de wijk doen? En tot slot, wat zouden formele zorgverleners kunnen toevoegen? Thuiscoach Nicole gaat uit van de kracht van de oudere en legt verbindingen.” Vanuit een vrije rol kan de thuiscoach verbindingen leggen met buurtbewoners en wijkorganisaties en zo een netwerk ontwikkelen.

Zorg- en welzijnsvragen

Inmiddels heeft de thuiscoach al 65 ouderen bezocht. In vijf gevallen betrof het een zorgvraag, de overige zestig waren meer welzijnsvragen. “We lossen veel te veel op vanuit zorg”, zegt Anna. Ze geeft het voorbeeld van een oudere die graag vazen maakte. Na een gesprek met Nicole kwam ze tot de conclusie dat ze zelf wel cursussen kon gaan geven. Dat doet ze nu en dat is een groot succes. “Zo’n oudere moet je niet naar de dagbesteding sturen, maar juist helpen om zelf actief bezig laten zijn.” Anna geeft nog een voorbeeld. Een oudere heer die eenzaam was, is nu assistent huismeester en helemaal opgebloeid. Ook was de thuiscoach een tijdje terug bij een oudere Ghanese man op bezoek die schulden had. Zij hielp hem met het vinden van een andere woning. Hij had geen netwerk dat hem kon helpen. Ze liep weliswaar tegen de nodige bureaucratie aan, maar uiteindelijk is het gelukt en is er veel ellende voorkomen.

Onderzoek

Het Ben Sajet Centrum doet onderzoek naar de activiteiten binnen de Proeftuin: Hoe worden verbindingen gelegd? Wat zijn voorwaarden voor ‘alledaagse attentheid’? Wat zijn die attente plekken en hoe kun je ze behouden en versterken? Hoe werken de verschillende organisaties samen? En hoe kan de functie van de thuiscoach organisatorisch en financieel ingebed worden?

Anna: “Met een sociaal design bureau zijn we bezig om de geleerde lessen te borgen. We willen een toolbox maken. En mogelijk de ervaringen inzetten bij de Lang Leven Thuisflats. We gaan beginnen met het aanstellen van een thuiscoach bij één van deze flats.” Aan ideeën geen gebrek. ZorgSaamWonen kijkt halsreikend uit naar de resultaten van het onderzoek en zullen het blijven volgen en beschikbare informatie delen.

 

Leestips

Rapport ‘d Oude Raai: Tussentijdse inzichten.

Ben Sajet Centrum Proeftuin d’ Oude Raai

Cordaan, Matchmaker Informele zorg

Cordaan, Daghuis

Cordaan, platform Digitale Dagbesteding

Ben Sajet Centrum, Programma Alledaagse Attentheid  

ZorgSaamWonen-artikel, Naar een Lang Leven Thuisflat

Ook interessant / voor u geselecteerd

Loket voor zorgzame buurten helpt buurtinitiatieven
23 april 2024

Zorgzame buurten en gemeenschappen hebben de toekomst, aldus Marcel Canoy, hoogleraar gezondheidseconomie en…

Lees Verder »
Van solo naar samen. Collectief wonen, iets voor jou?
22 april 2024

De provincie Gelderland heeft een werkboek gemaakt voor mensen die interesse hebben in collectief wonen. In dit…

Lees Verder »
Ik ben er, zorg jij dat ik gezien word?
17 april 2024

In Nederland krijgt een op de vijf Nederlanders dementie, daarvan woont nog 79% thuis.…

Lees Verder »
Toekomstbestendig wonen als gemeenschappelijke opgave
19 maart 2024

De community van ZorgSaamWonen bestaat uit verschillende soorten organisaties. Wat deze gemeen hebben is dat…

Lees Verder »
Burgerinitiatieven op het platteland
18 maart 2024

Onlangs verscheen het vernieuwde digitale magazine van Stedebouw & Architectuur. In deze editie zijn…

Lees Verder »
De kracht van verbeelding bij herbestemming zorgvastgoed
14 maart 2024

"Iedereen kan een huis bouwen", aldus Noël Josemans. Hij bouwde zelf zijn eigen huis; geheel van afval. “Gewoon…

Lees Verder »
Ontwikkeling van wooncirkels in Amsterdam
13 maart 2024

2023 besloten om het concept wooncirkel verder met elkaar te verdiepen. Het doel van dit project is onderzoeken…

Lees Verder »
Haast maken met nieuwe woonvormen voor ouderen
11 maart 2024

Met het toegewijde team ‘senioren en zorg’ richt AM zich op het ontwikkelen van…

Lees Verder »
Ecodorp Boekel, een vitale zone in Brabant
7 maart 2024

Ecodorp Boekel is een ‘blue zone’, al noemen ze het in Brabant een vitale zone. Met Ecodorp Boekel willen de…

Lees Verder »
Goed oud worden vraagt ook iets van de omgeving
28 februari 2024

Goed oud worden? Wat is het eigenlijk? En hoe doe je dat? In aanloop naar het Blue Zone Festival komt een…

Lees Verder »
Goud voor Griffioen
31 januari 2024

Op een donderdagmiddag in januari zijn we bij Griffioen, de ontmoetingsplek in Nijmegen Oud-West waar iedereen…

Lees Verder »
Samenwerken aan ondersteuning Community-Care
26 januari 2024

Bouwen en zorgen zijn twee verschillende vakken. Vroeger leverde dat ook twee gescheiden werelden op. In de…

Lees Verder »
Zorgzame straten: burenhulp nader bekeken
15 januari 2024

Hoe ontstaat en organiseer je een zorgzame straat? Movisie zocht het uit in Rotterdam en Rijswijk, bij in…

Lees Verder »
Hoe zorg ík voor een zorgzame buurt?
4 januari 2024

Ik woon in de lelijkste wijk van ons stadje. Echt waar. Een bloemkoolwijk uit de jaren tachtig. Helemaal aan de…

Lees Verder »
Griffioen, de ontmoetingsplek van Nijmegen Oud-West
18 december 2023

De ZorgSaamWonen Award 2023 staat in de kast te pronken in het eetcafé van Griffioen. Begin oktober ontving…

Lees Verder »
Ouderen als oplossing
11 december 2023

In het boek ‘Ouderen als oplossing’, het jaarboek 2023 van Tijdschrift voor Sociale Vraagstukken, onderzoeken…

Lees Verder »
De beste COMMUNITY-CARE ontstaat in samenwerking met een zorgzame buurt
10 november 2023

Gastblog geschreven door: Wim G. Kromwijk

Te vaak wordt zorg geleverd zonder het netwerk van de klant…

Lees Verder »
Beter een goede buur dan een virtuele vriend
17 oktober 2023

De digitale publicatie Beter een goede buur dan een virtuele vriend is een handreiking voor iedereen die zijn…

Lees Verder »
Uitnodigende plekken voor ontmoeting
12 september 2023

Op 4 oktober aanstaande is het seminar ‘Ik zie je buiten!’. Het belooft om meerdere redenen een bijzonder…

Lees Verder »
BuurSaam IJsselstein: steunpunt in de wijk
11 september 2023

Als het nummer “Utrecht, mijn stad” uit de muziekinstallatie klinkt, barst het gezang echt los. De dertig…

Lees Verder »

Reactie toevoegen

Beperkte HTML

  • Toegelaten HTML-tags: <a href hreflang> <em> <strong> <cite> <blockquote cite> <code> <ul type> <ol start type> <li> <dl> <dt> <dd> <h2 id> <h3 id> <h4 id> <h5 id> <h6 id>
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Web- en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Lazy-loading is enabled for both <img> and <iframe> tags. If you want certain elements skip lazy-loading, add no-b-lazy class name.