Proeftuin d'Oude Raai: buurtgerichte aanpak helpt ouderen langer zelfstandig te worden

Anna Riemersma

Anna Riemersma, Cordaan

In Proeftuin d’Oude Raai; in Amsterdam-Zuid werken bewonersorganisaties, formele, en informele zorgorganisaties samen om oudere buurtbewoners langer en prettig in hun vertrouwde omgeving te laten wonen en er betekenisvolle verbindingen aan te gaan. Onlangs zijn de eerste bevindingen in een rapport beschreven. Vooral de thuiscoach blijkt hier een succes. Anna Riemersma, programmamanager Informele zorg en Langer Thuis bij zorgorganisatie Cordaan in Amsterdam vertelt er meer over.

Matchmakers

De proeftuin past bij de activiteiten waar Cordaan al langere tijd mee bezig is, met als doel om ouderen te ondersteunen bij hun zelfredzaamheid, legt Anna uit. “We werkten al langer samen met Burennetwerk waarbij ‘goede buren’ - vrijwilligers die zich aanmelden als ‘goede buur’ - worden gekoppeld aan buurtbewoners met een concrete hulpvraag. Dat kan een praktische vraag zijn, zoals een lamp ophangen of een sociale vraag, zoals gezelschap bieden. Als de verpleegkundige bijvoorbeeld merkt dat mevrouw Jansen behoefte heeft aan iemand die met haar een kop koffie wil drinken, dan kan daarvoor een goede buur worden gezocht.” Lukt de hulpvraag niet met een ‘goede buur’, dan schakelt de wijkverpleegkundige de ‘Matchmakers Informele zorg-service’ van Cordaan in die verder kijkt in een breder informeel netwerk.

Zo werkt Cordaan, naast Burennetwerk, samen met Stichting Oud geleerd, Jong Gedaan, waarbij studenten colleges geven aan senioren over ontwikkelingen in de wetenschap. Ook heeft Cordaan een samenwerkingsverband met Stichting Senioren Student, waarbij studenten aan senioren worden gekoppeld om hen gezelschap te houden of te helpen. Verder is er aandacht voor kunst en organiseert Cordaan samen met musea activiteiten. “We maken daarbij veel gebruik van wat de stad te bieden heeft.”

Daghuis en digitale dagbesteding

Toen Cordaan startte met het programma is de Amsterdamse zorgorganisatie onder meer begonnen met het Daghuis. Anna licht dit toe: “Het Daghuis is een plek tussen de dagbesteding en verpleeghuis in. Ouderen kunnen er ook ’s avonds en in het weekend terecht. Het ontlast de mantelzorger.” Ze vertelt enthousiast verder: “We zijn binnen de hele dagbesteding begonnen met het platform Digitale Dagbesteding, inmiddels ook voor cliënten thuis. We bieden er een weekprogramma aan vol activiteiten. Het is interactief. Musea bieden bijvoorbeeld online rondleidingen aan. Zo halen we de buitenwereld naar binnen.”

Alledaagse Attendheid

Kortom, Cordaan maakt volop gebruik van het aanbod van de stad en probeert zoveel mogelijk ouderen te bereiken. Anna: “We zagen dat er nog veel meer mensen bereikt moesten worden. Met de formele en informele organisaties hebben we nagedacht hoe we meer verbindingen in de buurt konden leggen, zoals met de horeca, de moskee en de kapper. Er zijn zo veel van deze ‘attente plekken’ in wijken en buurten te vinden, die kunnen bijdragen aan het langer en prettiger thuis wonen. Zo is de Proeftuin ontstaan waarin diverse formele organisaties samen werken. Naast Cordaan zijn dat welzijnsorganisatie Combiwel, Voor Elkaar in Zuid, Buurtteam De Pijp, Stadsdorp de Pijp, Stadsdorp Rivierenbuurt, Stichting Lana en het Ben Sajet Centrum. Placemakers en later Bureau 31Volts zijn betrokken bij het ontwikkelen van de aanpak. Gemeente Amsterdam en het Agis Innovatiefonds ondersteunen de Proeftuin.

Thuiscoach

De deelnemende organisaties zagen dat veel ouderen de weg naar - de vele - voorzieningen niet weten te vinden. Ook zijn er genoeg ouderen die kwetsbaar zijn of worden en de regie niet meer kunnen houden. “Er wordt in sommige gevallen dan een te groot beroep gedaan op de zelfredzaamheid van mensen”, vervolgt Anna. “We zijn daarom vanuit de proeftuin begonnen met een thuiscoach, Nicole Stoffelen. Zij komt bij mensen thuis en bespreekt hun wensen aan de hand van vijf punten: wat kan en wil de oudere? Wat kan het netwerk hierin betekenen? Wat voor hulpmiddelen zijn nodig? Wat kan de wijk doen? En tot slot, wat zouden formele zorgverleners kunnen toevoegen? Thuiscoach Nicole gaat uit van de kracht van de oudere en legt verbindingen.” Vanuit een vrije rol kan de thuiscoach verbindingen leggen met buurtbewoners en wijkorganisaties en zo een netwerk ontwikkelen.

Zorg- en welzijnsvragen

Inmiddels heeft de thuiscoach al 65 ouderen bezocht. In vijf gevallen betrof het een zorgvraag, de overige zestig waren meer welzijnsvragen. “We lossen veel te veel op vanuit zorg”, zegt Anna. Ze geeft het voorbeeld van een oudere die graag vazen maakte. Na een gesprek met Nicole kwam ze tot de conclusie dat ze zelf wel cursussen kon gaan geven. Dat doet ze nu en dat is een groot succes. “Zo’n oudere moet je niet naar de dagbesteding sturen, maar juist helpen om zelf actief bezig laten zijn.” Anna geeft nog een voorbeeld. Een oudere heer die eenzaam was, is nu assistent huismeester en helemaal opgebloeid. Ook was de thuiscoach een tijdje terug bij een oudere Ghanese man op bezoek die schulden had. Zij hielp hem met het vinden van een andere woning. Hij had geen netwerk dat hem kon helpen. Ze liep weliswaar tegen de nodige bureaucratie aan, maar uiteindelijk is het gelukt en is er veel ellende voorkomen.

Onderzoek

Het Ben Sajet Centrum doet onderzoek naar de activiteiten binnen de Proeftuin: Hoe worden verbindingen gelegd? Wat zijn voorwaarden voor ‘alledaagse attentheid’? Wat zijn die attente plekken en hoe kun je ze behouden en versterken? Hoe werken de verschillende organisaties samen? En hoe kan de functie van de thuiscoach organisatorisch en financieel ingebed worden?

Anna: “Met een sociaal design bureau zijn we bezig om de geleerde lessen te borgen. We willen een toolbox maken. En mogelijk de ervaringen inzetten bij de Lang Leven Thuisflats. We gaan beginnen met het aanstellen van een thuiscoach bij één van deze flats.” Aan ideeën geen gebrek. ZorgSaamWonen kijkt halsreikend uit naar de resultaten van het onderzoek en zullen het blijven volgen en beschikbare informatie delen.

 

Leestips

Rapport ‘d Oude Raai: Tussentijdse inzichten.

Ben Sajet Centrum Proeftuin d’ Oude Raai

Cordaan, Matchmaker Informele zorg

Cordaan, Daghuis

Cordaan, platform Digitale Dagbesteding

Ben Sajet Centrum, Programma Alledaagse Attentheid  

ZorgSaamWonen-artikel, Naar een Lang Leven Thuisflat

Ook interessant / voor u geselecteerd

Magazine: De buurt als basis

In de buurt gebeurt het. Daar wonen we, ontmoeten we elkaar en zien we naar elkaar om. En dat is precies wat we…

Lees Verder »
Het Thuisgevoel in Serviceflat De IJssel te Zutphen

ZorgSaamWonen verzamelt via pop-up redacties verhalen over thuisgevoel, onderlinge betrokkenheid, dagelijkse…

Lees Verder »
Zelfredzaamheid en gemeenschap gaan samen in Serviceflat De IJssel in Zutphen

Hoe betrek je bewoners die je minder vaak ziet? Hoe vind je genoeg vrijwilligers voor de activiteiten? Hoe houd…

Lees Verder »
Samen bouwen aan sterke buurten

Wat moeten we vandaag anders organiseren, zodat mensen straks betekenisvol ouder kunnen…

Lees Verder »
Gids Op weg naar zorgzame buurten bundelt ervaringen, tips en inspiratie uit lokale praktijken in Brabant

Hoe bouw je aan een buurt waarin mensen elkaar kennen en naar elkaar omzien? Deze gids bundelt lessen,…

Lees Verder »
Het thuisgevoel in Golfslag, Emmeloord

ZorgSaamWonen verzamelt via pop-up redacties verhalen over thuisgevoel, onderlinge betrokkenheid, dagelijkse…

Lees Verder »
Terugblik op het ZorgSaamWonen Congres 2026

Op 30 september en 1 oktober vond alweer het zevende, jaarlijkse ZorgSaamWonen Congres plaats. We waren dit…

Lees Verder »
Een buurtschap voor iedereen? Waarom inclusiviteit al begint vóór de eerste kennismaking

Overal in Nederland ontstaan nieuwe woonvormen waarin ontmoeting, nabuurschap en…

Lees Verder »
Prijzenregen voor bouwen aan zorgzame gemeenschappen op het ZorgSaamWonen Congres

Het gerealiseerde Amandelbloesem in Wormerveer en het initiatief voor het…

Lees Verder »
Een sterke gemeenschap ontstaat niet vanzelf

Wat gebeurt er als je niet alleen investeert in wonen en zorg, maar ook in de…

Lees Verder »
In 100 blogs zoeken naar de haarvaten van de buurt

Deze zomer is een mijlpaal bereikt; ik heb mijn 100e blog geschreven voor ‘Anders en…

Lees Verder »
Stembussen geopend: ZorgSaamWonen Award 2026

Wie verdient de ZorgSaamWonen Award 2026? Vanaf vandaag kan iedereen zijn stem uitbrengen op de ingediende…

Lees Verder »
Communitymanager Babette: ‘Vertrouwen opbouwen is cruciaal’

Anderhalf jaar geleden was de woonkamer van Hof van Leeuwesteyn een lege ruimte in een hof waar bewoners net…

Lees Verder »
25 verschillende deelsessies op ZorgSaamWonen Congres

Zoals jullie weten vindt op donderdag 1 oktober het ZorgSaamWonen Congres plaats in ’t Spant te Bussum. Wist je…

Lees Verder »
Gezocht: woonconcepten die bouwen aan zorgzaamheid in gemeenschappen

Voor de ZorgSaamWonen Award 2026 zijn we op zoek naar woonconcepten in Noord-Holland…

Lees Verder »
HevoFame en TBI WOONlab lanceren stapelSTEK Zorggeschikte Woningen

HevoFame en TBI WOONlab lanceerden tijdens de PROVADA een nieuw woonconcept waarin…

Lees Verder »
ZorgSaamWonen Award 2026 zoekt bouwstenen voor zorgzaamheid in gemeenschappen

De inschrijving voor de ZorgSaamWonen Award 2026 is inmiddels al ruim twee weken…

Lees Verder »
Ruimte voor woon- en leefgeluk, kennismaken met corporatie deltaWonen

In de huidige woningmarkt en het veranderende zorglandschap is het niet langer…

Lees Verder »
Nieuw Advies Raad van Ouderen over Grenzen aan de zorgzame samenleving

De overheid wil graag dat mensen in Nederland meer naar elkaar omkijken. Dit wordt een 'zorgzame samenleving'…

Lees Verder »
ZorgSaamWonen Congres ‘Daar wil ik wonen! De wijk als fundament voor zorgzaam wonen.’

'Daar wil ik wonen! De wijk als fundament voor zorgzaam wonen.’ Zo luidt de titel van het ZorgSaamWonen…

Lees Verder »

Reactie toevoegen

Beperkte HTML

  • Toegelaten HTML-tags: <a href hreflang> <em> <strong> <cite> <blockquote cite> <code> <ul type> <ol start type> <li> <dl> <dt> <dd> <h2 id> <h3 id> <h4 id> <h5 id> <h6 id>
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Web- en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Lazy-loading is enabled for both <img> and <iframe> tags. If you want certain elements skip lazy-loading, add no-b-lazy class name.