Kees Penninx van bureau ActivAge, en daarnaast expert van het platform ZorgSaamWonen, schrijft over gemeenschapsvorming in een 55+ wooncomplex van ouderen. Midden in de Coronacrisis van 2020 verrijst aan het Vlaardingse Erasmusplein uit het niets een bruisende 55+ woongemeenschap. Voor 74 senioren, variërend in leeftijd van 55 tot 92 jaar, gaat een ultieme woondroom in vervulling. Hoe is dat mogelijk? Je leest het in dit blog. Een verhaal in vier delen over gemeenschapsvorming, senioren-woongeluk en omzien naar elkaar in de 1,5 meter samenleving. Vandaag deel 3: kampvuur in coronatijd. Over hoe de ontluikende bewonersgemeenschap vanaf januari 2020 concreet vorm krijgt. Steeds meer mensen schuiven aan rond het kampvuur.

Bron: ActivAge, Kees Penninx 

Inmiddels zijn de bewoners neergestreken in hun gloednieuwe appartement. Het kost even tijd om te landen en te wennen aan de nieuwe omgeving, de nieuwe buren. Maar dan wordt het tijd om te gaan bruisen. Omzien naar elkaar in een bruisende woongemeenschap is het gedeelde verlangen. Hoe geef je dat als bewoners vorm in de praktijk? Om dat met elkaar te ontdekken, gaan we aan de slag in verschillende groepen.

Initiatiefgroep
De vijfkoppige initiatiefgroep denkt mee over de koers en draagt bij aan de organisatie van BRUIS, zoals informatie verspreiden, bewoners betrekken, ruimtes en catering regelen. In vijf bijeenkomsten traint en begeleidt Kees Penninx van bureau ActivAge deze groep. De Initiatiefgroep bedenkt grotendeels zelf hoe het gemeenschapsleven de nodige impulsen kan krijgen. Dit ‘zelf doen’ versterkt het gevoel van eigendom: het is ónze woongemeenschap. En dat draagt op zijn beurt bij aan effectiviteit en duurzaamheid van het project. Geleidelijk ontstaat een vorm van coproductie tussen de bewoners, de corporatie en ActivAge.

Startbijeenkomst 
Een van de eerste acties van de initiatiefgroep is het organiseren van een grote startbijeenkomst voor alle bewoners, 6 maart 2020. Aanwezig zijn 53 bewoners (72% van de populatie). Na de opening en een toelichting op het project presenteert de Initiatiefgroep zich en beantwoordt zij vragen uit de zaal.

Vervolgens doen alle aanwezigen de Zelftest Gemeenschappelijk Wonen, een door ActivAge ontwikkeld gespreksmiddel over talenten die bijdragen aan het succes van een woongemeenschap. Iedereen slaagt voor de test, zij het met verschillen boven de streep. Belangrijker dan de scores is het gesprek over welke persoonlijke kwaliteiten van pas komen bij gemeensch

appelijk wonen. Zo zegt een deelnemer: “Gemakkelijk hulp bieden, dat past bij mij. Maar gemakkelijk om hulp vragen, dat vind ik een stuk lastiger. Hoe doe je dat eigenlijk?”

Activiteitenmarkt
Hoofdschotel van de avond is een grote Activiteitenmarkt, gecoördineerd door de initiatiefgroep. Alle tot nu toe opgespoorde ideeën voor Bruisclubs hangen op aparte flappen aan de muur. Kookclub, wandelclub, fietsclub, tuingroep, enzovoort. Alle aanwezigen lopen rond en schrijven hun naam bij een of meer clubs waarbij zij zich willen aansluiten. Er is een speciale intekenlijst met als titel ‘Talenten’. Achter de daarop genoteerde namen staan hulp bij pc-gebruik, fotografie, administratie, sporttraining en botanie. Het resultaat aan het eind van de avond is een lijst van maar liefst 28 clubs, die de komende weken van start willen gaan.

Talenten bloeien op
Regelmatig informeert de Initiatiefgroep de bewoners over de voortgang van het project. Van onschatbare waarde is daarbij de inbreng van een pas gepensioneerde bewoner die voorheen werkzaam is in de ict. In korte tijd zet deze bewoner een communicatiestructuur op, bestaande uit een website, een Facebook pagina, Twitter, een gezamenlijke Whatsapp groep, aparte Whatsapp groepjes voor clubs en een maandelijkse Nieuwsbrief. Op de gezamenlijke Whatsapp groep delen bewoners nieuwtjes, activiteiten, lief en leed, zoals te zien op de afbeelding hieronder. Overal bloeien talenten op. Een voormalige sportlerares traint de zojuist opgerichte beweegclub. Een andere bewoner schrijft gedichten en leest daaruit voor aan het begin van bijeenkomsten.

Tuinsessies
Dan is het half maart 2020 en grijpt het Coronavirus om zich heen. De in het voorjaar geplande grote bewonersbijeenkomst vervalt. In plaats daarvan organiseert de Initiatiefgroep onder een streng Corona-protocol een reeks tuinsessies. Gedurende een half uur spreken zij twee aan twee met vertegenwoordigers van alle Bruisclubs. Zijn ze al begonnen? Waar lopen ze tegenaan? Hebben ze nog hulp nodig bij het opstarten? Een deel van de groepjes is ondanks Corona nog steeds actief, zoals de wandelgroep, de rollatorgroep, de klussengroep en de bloemschikgroep. Andere groepjes hebben de start uitgesteld vanwege Corona. Zoals de sportgroep in de onder het complex gelegen sportzaal, die door Corona is gesloten.

Gespreksgroep
Een vast onderdeel van BRUIS is de gespreksreeks ‘Vitamines voor een vitale woongemeenschap.’ Deze is vier maanden uitgesteld vanwege Corona. Als de overheidsmaatregelen in de zomer 2020 worden versoepeld, grijpen we de kans om alsnog te starten. De Gespreksgroep bestaat uit veertien bewoners, geworven door de initiatiefgroep. In deze groep gaan bewoners met elkaar in gesprek over hun beleving van het wonen, hun kijk op het goede leven en hun verwachtingen van het wonen in wooncomplex Erasmusplein. Wat verstaan de deelnemers onder prettig samenleven? Hoe willen zij oud worden en hoe kunnen bewoners elkaar daarbij inspireren en ondersteunen? In open dialoog onder begeleiding van Kees Penninx delen bewoners hun diepere, achterliggende verlangens, idealen en soms ook angsten rond ouder worden in de huidige tijd. De begeleider hanteert speelse, interactieve werkvormen en maakt gebruik van elementen uit de socratische gespreksvoering en het waarderend actieonderzoek. Dat betekent vooral: niets poneren, vragen stellen, doorvragen en waardering tonen. Deelnemers uitnodigen om dat ook bij elkaar te doen. Dankzij de veilige sfeer durven de deelnemers zich in deze groep kwetsbaar op te stellen: hét recept voor verbinding. In de dialoog ontdekken de bewoners hun eigen wensen en praktische vormen voor het gemeenschappelijk wonen in de Erasmusflat. Zo brengen zij met behulp van een wAArdenwolk onder woorden welke waarden zij centraal willen stellen in hun nieuwe woongemeenschap.