Vijf vragen over eenzaamheid aan: Rick Kwekkeboom

foto rick

ZorgSaamWonen sprak met expert Rick Kwekkeboom over eenzaamheid en stelde haar hierover vijf vragen. Rick Kwekkeboom is lector Langdurige zorg en ondersteuning.

1. Je bent lid van de Wetenschappelijke Adviescommissie Eén tegen eenzaamheid en adviseert Hugo de Jonge over het programma. Wat adviseer je/heb je geadviseerd? Is hij goed op weg?

De opdracht van de commissie is om de minister en het beleidsveld te adviseren over het monitoren van de eenzaamheid onder ouderen van 75 jaar en ouder in Nederland, over de effectiviteit van interventies die bedoeld zijn om de eenzaamheid onder (met name) ouderen van 75 e.o. te verminderen én over een (lange termijn) onderzoeksprogramma naar eenzaamheid en hoe deze te verminderen of waar mogelijk te voorkomen.

Over de eerste twee onderwerpen hebben we inmiddels een definitief advies aan de minister aangeboden. Deze zijn overgenomen, wat o.a. heeft geresulteerd in een oproep, via ZonMw, om aanvragen in te dienen voor het ontwikkelen en implementeren van (beloftevolle) interventies. Daarop zijn tientallen reacties geweest, vanuit alle delen in Nederland.

Het mooie van de aanpak is dat deze in de loop van de ruim twee jaar dat ze is ingezet ´eenzaamheid´ niet alleen op de politieke agenda heeft gezet, maar ook heeft gezorgd voor een maatschappelijk debat. Daaruit wordt dan wel weer duidelijk dat een tijdelijke aanpak niet genoeg zal zijn om dit vraagstuk tot een bevredigende  oplossing te brengen.

2. Binnenkort is de Week tegen de Eenzaamheid. Wat vind je daarvan? Helpt zo’n week?

Ik sta daar wat dubbel tegenover.. Het goede is dat er, breed en indringend, aandacht wordt gevraagd voor de soms schrijnende eenzaamheid waarmee mensen, niet alléén ouderen, mee te kampen kunnen hebben. Er gebeurt veel, er wordt veel georganiseerd en aangeboden,  ook in de media en dat is voor de bewustwording natuurlijk alleen maar prima.

Aan de andere kant: er blijven nog 51 weken in het jaar over waarin mensen óók eenzaam zijn en we weten dat eenmalige ´interventies´ de ervaren eenzaamheid alleen maar vergroten en niet wegnemen. Dus als alle energie en aandacht naar die ene week gaat, lopen we het risico dat we bij een deel van de eenzame mensen hun verdriet alleen maar vergroten. Dus ja, wat is wijsheid?

3. Je vraagt regelmatig aandacht voor eenzaamheid voor mensen met beperkingen. Waar zit de belangrijkste opgave voor deze doelgroep?

Het begint er natuurlijk mee dat wij als samenleving onderkennen dat gezond en gelukkig zijn geen vanzelfsprekendheid is maar een voorrecht. Mijn ouders hebben mij geleerd dat bevoorrechte mensen de verantwoordelijkheid hebben om mensen voor wie het leven minder gemakkelijk is ruimte te geven om ook volwaardig deel te nemen aan de gemeenschap. Als wij hen die ruimte niet geven veroordelen wij hen, al dan niet bewust, tot uitsluiting en daarmee tot een vergroot risico op eenzaamheid. Waar wij nu, ook in de commissie, voor pleiten is om ook het eenzaamheidsvraagstuk van mensen met een beperking op de politieke agenda te plaatsen en onderwerp van het publieke debat te maken. Voor deze mensen gaat het immers om eenzaamheid die zij hun hele leven, soms van jongs af aan al, hebben te verdragen.

Vanuit die optiek ben ik er ook blij mee dat voor de Gehandicaptenprijs 2021 nu gezocht wordt naar beloftevolle interventies die tot doel hebben om de eenzaamheid onder mensen met een beperking (ongeacht aard of oorzaak) te verminderen. Ik hoop dat ook hier veel reacties op gaan komen, ook vanuit de doelgroep zelf. Hun creativiteit en inventiviteit worden zo vaak onderschat…

4. Wat betekent de corona periode voor mensen met beperkingen? Neemt de eenzaamheid toe?

Ja, zonder meer. In het begin van de pandemie is, op zich terecht, veel aandacht uitgegaan naar de gevolgen voor de ouderen. Maar de lockdown had natuurlijk voor iedereen gevolgen en in het bijzonder voor mensen die met een beperking te maken hebben. Voor hen kan een besmetting immers veel ernstige gevolgen hebben dan voor mensen die gezond en vitaal zijn. De versoepelingen hebben daarin geen verandering gebracht.

Nu we zien dat de bereidheid om zich aan de maatregelen te houden afneemt en veel mensen denken dat het sociale leven zoals we dat voor maart 2020 kende weer terug moet komen, werpen we daarmee de mensen met een kwetsbare gezondheid en chronische aandoeningen in een groter sociaal isolement dan ze vaak al zitten. Als ik hoor dat iemand met een nieraandoening niet meer naar buiten durft omdat zij niet zeker weet of mensen wel genoeg afstand willen houden vind ik dat heel schokkend. Nu het aantal besmettingen weer toeneemt zullen meer mensen met een beperking zich gedwongen voelen zich af te zonderen. Dat baart mij zorgen… 

5. Je bent ook expert op het terrein van mantelzorg. Wat kun je daar over zeggen als het gaat om eenzaamheid?

In het algemeen lopen mensen die mantelzorg verlenen een groter risico op het ervaren van eenzaamheid. Dat heeft voor een deel te maken met het rouwproces waarmee mantelzorgverlening haast per definitie gepaard gaat. Mantelzorgverlening komt immers in de meeste gevallen voort uit een liefdevolle relatie tussen degenen die zorg nodig hebben en degenen die zorg geven. Het is altijd verdrietig als iemand van wie je houdt zorg nodig heeft en (mantel)zorg geven het enige of soms zelfs het laatste is wat je voor die ander kunt doen.

Daarnaast merken mantelzorgers vaak dat hun sociale netwerk een stuk kleiner wordt; mensen trekken zich terug omdat zij het ongemakkelijk vinden om contacten te onderhouden met iemand die ziek wordt, met dementie te kampen krijgt of een psychische of verstandelijke beperking heeft. Daarnaast kan het mantelzorg verlenen zoveel tijd en energie vragen dat je als mantelzorgen sowieso in de sociale activiteiten moet gaan snijden. Dit, in combinatie met de rouw én het terugtrekkend gedrag van familie, vrienden en kennissen, resulteert niet zelden in een diep gevoel van eenzaamheid. In het ergste geval wordt hierdoor ook de fysieke gezondheid van de mantelzorger bedreigd, waardoor de eenzaamheidsgevoelens verder verdiepen.

 

 

Ook interessant / voor u geselecteerd

congres
ZorgSaamWonen Congres ‘Lang zullen we wonen’, jij komt toch ook?
21 oktober 2021

Lang zullen we wonen! Dat is het thema wat centraal staat op het ZorgSaamWonen Congres, dat dit jaar…

Lees Verder »
dakloze jongere
Nieuwe woonconcepten voor dak- en thuisloze jongeren
19 oktober 2021

In Nederland zijn er 12.000 dak- en thuisloze jongeren.  In het voorjaar van 2020 deed het Stimuleringsfonds …

Lees Verder »
cover ZSW magazine 3
ZorgSaamWonen magazine Eenzaamheid en Wonen is live!
14 oktober 2021

Het derde magazine van ZorgSaamWonen is live. Het thema van dit magazine is Eenzaamheid en Wonen. In dit…

Lees Verder »
Open Rotterdam
Zo ziet leven in een Rotterdamse woongemeenschap eruit
11 oktober 2021

Samen Leven Samen Wonen is een zevendelige documentaireserie over collectief wonen, te zien op het platform…

Lees Verder »
rere
Publicatie: Inzichten in eenzaamheid
6 oktober 2021

In deze publicatie komen wetenschappers uit de Wetenschappelijke Adviescommissie (WAC) aan het woord. Kort en…

Lees Verder »
rere
Dit zijn de winnaars van de ZorgSaamWonen Award 2021
5 oktober 2021

Inclusief Wonen – Leidenweg Arnhem en Hart van Vathorst zijn de winnaars geworden van de ZorgSaamWonen Award…

Lees Verder »
erere
Nieuwe aanpak moet wachtlijsten ggz terugdringen
5 oktober 2021

De traditionele werkwijze en lange wachtlijsten in de ggz worden onhoudbaar. GGz-Breburg is een specialistische…

Lees Verder »
zsw
Genomineerden ZorgSaamWonen Award bekend
30 september 2021

De zes genomineerde projecten van de ZorgSaamWonen Award 2021 zijn bekend. Er zijn drie genomineerden voor de…

Lees Verder »
foto louis
‘Iedereen wil hier wel wonen’
29 september 2021

Louis Soerowirjo (78) woont al acht jaar in een Surinaams-Javaanse woongemeenschap in Den Haag. De naam van de…

Lees Verder »
oudenhuis
Eerste Ouden Huis van Nederland: weten dat je er niet alleen voor staat
28 september 2021

Het eerste Ouden Huis van Nederland is op 1 juli geopend en staat in Bodegraven. Nieuwsgierig kijken drie…

Lees Verder »
dgfg
Housing apart together in Vlaanderen: happy’s, geen hippies
20 september 2021

Peggy Totté, artistiek coördinator van Architectuurwijzer in Vlaanderen, heeft de tentoonstelling ‘Housing…

Lees Verder »
eenzaamheid en wonen foto
ZorgSaamWonen Award: Stem nu op jouw favoriet!
16 september 2021

De stembussen voor de Prijsvraag Eenzaamheid: ruimte voor ontmoeting zijn geopend. Vanaf nu tot en met 27…

Lees Verder »
rerere
Philadelphia lanceert Inspiratieboek Community Building
15 september 2021

In 2018 maakte Philadelphia in de regio Amsterdam kennis met het begrip community building. Over de ervaringen…

Lees Verder »
ere
ZorgSaamwonen Award 2021: de jury aan het woord - aflevering 2
10 september 2021

De laatste week om in te zenden voor de ZorgSaamWonen Award 2021 is ingegaan. Tot en met 15 september kunnen…

Lees Verder »
een tegen eenzaamheid
ZorgSaamWonen sluit zich aan bij Eén tegen eenzaamheid
9 september 2021

ZorgSaamWonen heeft op 8 september haar handtekening gezet onder het landelijk actieprogramma Eén tegen…

Lees Verder »
hugos tuin 1
Pluk de dag in Hugo’s tuin. Waaranders?
31 augustus 2021

Dick Koster, werkzaam bij Cittanova, is vader van een dochter met een beperking. ‘Ik werd gek van al die busjes…

Lees Verder »
partners ZSW award
ZorgSaamWonen Award 2021: in gesprek met de partners
31 augustus 2021

De eerste inzendingen voor de ZorgSaamWonen Award 2021 zijn binnen. We zijn op zoek naar voorbeelden van…

Lees Verder »
ere
Ontmoetingsplek Post aan Zee brengt mensen in beweging
31 augustus 2021

De LSA, netwerk van bewonersgroepen, buurthuizen in zelfbeheer, BewonersBedrijven en coöperaties bracht deze…

Lees Verder »
rerere
Gemengd wonen in Hof van Leijh
30 augustus 2021

In wooncomplex Hof van Leijh in Haarlem komen wonen, zorg en welzijn samen. In het kersverse complex, dat eind…

Lees Verder »
rere
Gesmeerde samenwerking tussen zorg en bouw in het Amsterdamse Flevohuis
4 augustus 2021

Verpleeghuis het Flevohuis in Amsterdam was toe aan een grootschalige renovatie. Met frisse kleuren, modern…

Lees Verder »

Reactie toevoegen

Beperkte HTML

  • Toegelaten HTML-tags: <a href hreflang> <em> <strong> <cite> <blockquote cite> <code> <ul type> <ol start type> <li> <dl> <dt> <dd> <h2 id> <h3 id> <h4 id> <h5 id> <h6 id>
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Web- en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Lazy-loading is enabled for both <img> and <iframe> tags. If you want certain elements skip lazy-loading, add no-b-lazy class name.