Locatie, financiering en samenwerking zijn de belangrijkste knelpunten die het realiseren van bewonerscollectieven belemmeren. In het advies van de commissie Bos, in het witboek van ActiZ, en andere rapporten komen deze knelpunten telkens terug.

Jan Smelik, algemeen coördinator van Nederland Zorgt Voor Elkaar en één van de drijvende krachten achter zorgcoöperatie Austerlitz Zorgt herkent dit. ‘Samenwerking is erg belangrijk en ik kan me niet voorstellen waarom je dit niet zou doen. Waarschijnlijk plaatsen organisaties het eigen belang voorop en kijken ze niet naar de eindgebruiker, voor wie je het allemaal doet.’ Volgens Jan wordt er nog te veel gedacht vanuit de maakbaarheid van de systemen. ‘Het duurt nog wel even voordat we echt naar de verdraaide organisatie van Wouter Hart gaan. We moeten meer werken vanuit de bedoeling: het belang voor wie je het doet moet voorop staan.’ Ook als het gaat om locaties. Hij hoort regelmatig terug van burgerinitiatieven dat gemeenten locaties verkopen aan projectontwikkelaars omdat dit meer oplevert. Dan hebben de burgers het nakijken. Jan is blij met de stimuleringsregeling Wonen en Zorg omdat dit helpt om het knelpunt financiering gedeeltelijk op te lossen. ‘We moeten er uiteindelijk wel naar toe dat het reguliere bankwezen en andere financiële instellingen burgerinitiatieven ondersteunen door het vastgoed te financieren.'

Gemeenschapszin
Burgerinitiatieven ontvangen regelmatig applaus. Zij vullen gaten die er zijn, zorgen dat mensen langer thuis kunnen wonen omdat zij voorzieningen organiseren die zorg kunnen voorkomen of uitstellen. Gemeenten zien het belang en zijn ook steeds vaker bereid samen te werken met de burgerinitiatieven. ‘Maar we zijn nog te veel afhankelijk van of een wethouder het plan omarmt of niet. Bij de ene gemeente wel, en bij de andere niet. Het moet maar net bij de visie van een gemeente passen.’ Hij zou graag zien dat collectieven een recht hebben waarop ze zich kunnen beroepen zoals in Schotland. Hij wil toe naar het ontwikkelen van een kader waarin staat aangegeven wat er aan basisvoorzieningen nodig is in een wijk. Wat heb je in een wijk nodig aan voorzieningen om goed en gezond te leven, ook als oudere, als iemand met beperkingen. Wat kun je van een gemeente verwachten. Hij mist nu een duidelijk kwaliteitskader en denkt dat dit nodig is. Toch is Jan optimistisch. ‘In deze coronatijd zijn er veel nieuwe initiatieven ontstaan en is de bewustwording op gang gekomen. Er staan regelmatig artikelen in de krant over het belang de gemeenschapszin. Er is echt beweging gaande.’

Hart van Austerlitz
Vanuit Nederland Zorgt Voor Elkaar start binnenkort weer een nieuwe inventarisatie naar de stand van zaken. Hoeveel collectieven zijn er nu? Wat zijn hun activiteiten?  Wat is het bereik? Wat is de impact? Aan het einde van dit jaar is deze inventarisatie gereed.  Jan kan nu al zeggen dat het aantal initiatieven flink is toegenomen en ook de diversiteit.  ‘Zowel op het platteland als in de stad zijn er talloze initiatieven.’ In zijn eigen woonplaats Austerlitz is Jan al jaren actief bij de zorgcoöperatie.  Eén van de activiteiten is het realiseren van het Hart van Austerlitz: 40 woningen, 25 geschikt voor zorg en 15 starterswoningen, dorpshuis, basisschool, peuterspeelzaal en medische post. De vrije sector zorgwoningen worden verhuurd door WoonStichting Nu voor Straks, geïnitieerd door de zorgcoöperatie. In september worden de appartementen opgeleverd ‘Een prachtig traject waar we al acht jaar mee bezig zijn. We hebben jaren gezaaid en nu gaan we oogsten.’
 

Nederland Zorgt Voor Elkaar             

Nederland Zorgt Voor Elkaar (NLZVE) is het landelijk netwerk van bewonerscollectieven die zich bezighouden met welzijn, wonen en zorg. NLZVE deelt kennis, ervaringen, knelpunten, oplossingen en onderzoek. Daarnaast behartigt het netwerk de belangen van de bewonersinitiatieven op landelijk niveau. De helpdesk draagt zorg voor kennisuitwisseling en ondersteuning van (nieuwe) bewonerscollectieven. Daarnaast stelt zij haar kennis van het Right to Challenge beschikbaar voor vragen van gemeenteambtenaren, bestuurders en raadsleden.

https://www.nlzorgtvoorelkaar.nl

Jan Smelik is één van de sprekers op het webinar  ‘Kleinschalige innovatieve woonvormen realiseren met de Stimuleringsregeling Wonen en Zorg die RVO, het ministerie van VWS en het platform ZorgSaamWonen op dinsdag 7 juli tussen 10.30-11.45 uur  organiseren. Meld je aan >>

Lees ook:

https://www.zorgsaamwonen.nl/artikel/subsidie-voor-nieuwe-woonvormen-werkt

https://www.zorgsaamwonen.nl/artikel/zorgerf-berkelland-realiseert-woonconcept-voor-mensen-met-dementie

https://www.zorgsaamwonen.nl/artikel/zichtbaarheid-burgerinitiatieven-groeit