“Bij de Taskforce Wonen en Zorg lag de nadruk op het vergroten van het bewustzijn bij gemeenten om een goed beeld te hebben van de behoefte aan wonen en zorg, aan de noodzaak om met samenwerkingspartners een woonzorgvisie te maken. Nu is de tijd rijp om concreet aan de slag te gaan”, vertelt Hans. Hij is zelf jarenlang wethouder geweest in Nieuwgein en heeft onder andere bij een corporatie gewerkt dus hij kent de wereld van wonen, zorg en welzijn goed. “Ik weet daarom dat er altijd een gevaar is dat er veel overeenkomsten worden gesloten, maar dat de stap daarna achterblijft. Dat kunnen we ons niet permitteren, de opgave is veel te groot en te urgent. We moeten nu voldoende betaalbare woningen realiseren met zorg nabij.”

De afgelopen jaren is er met de Taskforce Wonen en Zorg veel kennis opgebouwd. Er is een netwerk aan ambassadeurs en adviseurs gevormd. “Die kennis en dat netwerk blijven we benutten. De ambassadeurs en het team van adviseurs zijn enthousiast om gemeenten, corporaties, zorg- en welzijnsorganisaties en zorgkantoren te ondersteunen in de vervolgstappen.”

"We moeten voorkomen dat dit papieren werkelijkheden blijven." Hans Adriani over de actietafels ouderenhuisvesting van minister De Jonge. 

Er komen actietafels ouderenhuisvesting met een regierol voor de provincies. “Dat komt voort uit de plannen van minister De Jonge. We moeten voorkomen dat dit papieren werkelijkheden blijven.” Het duizelt mensen soms. Woondeals, woonzorgvisies, actietafels. Hans licht toe: “Er zijn woondeals gemaakt in iedere regio. Er zijn 37 regio’s in ons land. In iedere regio komen er vervolgens actietafels ouderenhuisvesting waar niet alleen gesproken wordt over de aantallen per gemeenten, maar ook over de locaties waar die woningen kunnen komen en de zorg- en ondersteuningsfaciliteiten die daarbij nodig zijn. Eén of twee van de ambassadeurs zullen aansluiten bij die tafels om samen een planning te maken zodat de woningen die nodig zijn er ook echt komen.” Dit zal allemaal dit najaar gaan plaatsvinden. De afspraken aan de actietafels vormen vervolgens de basis voor de prestatieafspraken tussen gemeenten, woningcorporaties en huurdersorganisaties. 

Hoe zit het dan met de woonzorgvisies? Die moesten toch per 1 januari 2024 klaar zijn? 

In het kader van de behoefte in het veld aan meer landelijke regie op het gebied van de volkshuisvesting komt er een nieuwe wet. Het Wetsvoorstel Versterking Regie op de Volkshuisvesting (Wvrv) ligt nu voor ter consultatie. Hierin staat dat er een verplichting toegevoegd wordt aan de Omgevingswet voor gemeenten, provincies en het rijk om een volkshuisvestingprogramma op te stellen. Het kan opgevat worden als een nadere uitwerking van de visie op het woonbeleid. “Iedere gemeente moet een volkshuisvestelijk programma hebben met een onderdeel zorg voor aandachtsgroepen en ouderen erin. Die vervangt de woonzorgvisie. Gemeenten moeten een integrale aanpak rond zorg omschrijven in het volkshuisvestingsprogramma en deze regionaal afstemmen.”

Dit alles vraagt om een goed samenspel tussen de verschillende partijen. De gemeente moet zorgen voor geschikte locaties, het zorgkantoor heeft een totaalbeeld van de zorgbehoefte en de corporaties moeten een deel van de bouwopgave verzorgen. Daarnaast is er meer duidelijkheid nodig over de definities. Wat is een zorggeschikte woning (voorheen: verpleegzorgplaats)? Wat houdt geclusterd wonen in? Het veld heeft behoefte aan meer duiding. Daar wordt ook aan gewerkt. 

Mini-gemeenschappen bevorderen

Verder is het belangrijk dat er ontwerpen komen die het ontstaan van mini -gemeenschappen bevorderen. Net als ZorgSaamWonen en andere partijen in het veld zoals Nederland Zorgt Voor Elkaar meent het Aanjaagteam dat zorgzame gemeenschappen nodig zijn als antwoord op de uitdagingen waar we voor staan. “Het gaat om gebouwen voor gemengde doelgroepen, om woningen met flexibele plattegronden, om gemeenschappelijke ruimten waar mensen elkaar kunnen ontmoeten en samen kunnen eten.” Er zijn, volgens Hans, meer aantrekkelijke woongebouwen nodig waar ouderen graag naartoe willen verhuizen. “En natuurlijk ook woonomgevingen die uitnodigen om te ontmoeten en mee te doen.”

Deze zomer komt er een subsidieregeling om de onrendabele top te financieren van de 20.000  zorggeschikte woningen waar de woningcorporaties voor aan de lat staan. Intussen is het zaak dat zorgorganisaties goed aangeven wat zij nodig hebben om zorg te kunnen bieden in de woningen en om bij te kunnen dragen aan de mini-gemeenschappen. 

Samenwerking met EHA

Het Aanjaagteam maakt de initiatieven inzichtelijk. Wat gaat het Aanjaagteam nog meer doen? “We doen wat helpt.” Het team gaat geen projecten trekken maar informeren, stimuleren, bijdragen aan structurele oplossingen. Ze werken daarin samen met het Expertteam Huisvesting Aandachtsgroepen (EHA). De komende drie jaar gaat het Aanjaagteam helpen om in de regio’s de woonzorgopgave voor ouderen handen en voeten te geven.

Aanjaagteam Wonen Welzijn Zorg voor Ouderen (aanjaagteamwwzo.nl)