‘Dit is echt onze trots’, zegt Marion Verleg, van de ZorgSamenBuurt in Eindhoven. ’Onze huiskamer, bedoel ik. Ook wel  ‘het huisje’ en ‘buurthuiskamer’ of zelfs ‘nummer 23’ genoemd.’ De ruimte is door de buurtbewoners zelf opgebouwd en ingericht. Vele handen maken licht werk, hoewel het een flinke klus was. In deze 2 kamers vinden diverse activiteiten plaats, zoals koffieochtenden, maar ook is er Franse les, Duitse les, mandala tekenen, mindfulness en een leesclub. Drie keer per maand eten bewoners samen. Verder is er een boekenuitleen voor de wijk. Dat loopt goed, lezers kunnen zelfstandig boeken lenen, door het lenen en terugbrengen in een schriftje te noteren.

Door de 1e coronagolf lagen de activiteiten stil en ging de buurthuiskamer op slot. Alleen het wekelijks wandelen in de wijk onder leiding van een fysiotherapeute ging door. De buurttelefoon werd vaak gebeld door ouderen ook voor boodschappen. Er ontstonden initiatieven om elkaar buiten te ontmoeten. Vanaf begin juni, met het openen van de horeca, gingen ook de koffie-inloop en activiteiten weer door, vaak buiten op het terras van de buurthuiskamer waar ruimte genoeg is. Buiten ziet het er verzorgd uit, de tuingroep zorgt voor het onderhoud. Sinds 14 oktober is nummer 23 weer op slot. Hopelijk voor korte duur, voorlopig voor vier weken.

Gedeelde verantwoordelijkheid
‘De kracht van dit project is dat ieder een taak op zich neemt die bij hem of haar past, zegt Marion. Jose Bielderman beaamt dit. Zij stond aan de wieg van het project. Acht jaar geleden is zij samen met Kitty Hesen in deze wijk gestart met het project. Zij wilden hun buurt, Prinsejagt 3 geschikt maken om zelfstandig oud te worden. Ze organiseerden drie bijeenkomsten voor 60-plussers in hun buurt, die ze daarvoor persoonlijk benaderden. Er kwamen meer dan 130 mensen op af. Ze hebben behoeften geïnventariseerd en er bleek behoefte aan een ontmoetingsplek en onderlinge hulp. Zo is het begonnen. ‘Vanaf het begin is de gedeelde verantwoordelijkheid belangrijk geweest. Samen dragen we het geheel. Dat is het geheim van het succes.’ En succesvol is het zeker. Inmiddels zijn er meer dan 17 zorgzame buurten in Eindhoven. Ze krijgen veel vragen uit andere steden en dorpen.

Gastvrouwen
Het wij-gevoel is groot. Ieder voelt zich betrokken. Wie iets wil en kan is welkom. Er zijn 40 gastvrouwen, 5 technisch beheerders en het verloop is laag. José: ‘De meesten zijn er vanaf het begin bij. Dat betekent wel dat iedereen 8 jaar ouder is. Bij de start van het project waren er al veel vrijwilligers de 70 en soms de 75 gepasseerd. We willen dan ook graag jongere aanwas. Gelukkig lukt dat ook met 50+ers. Dat komt door deze hechte buurt. Gastvrouwen krijgen de sleutel van de huiskamer en beheren op dat moment het gebouwtje, ze bepalen hoeveel koffie er gezet wordt enzovoort.’ Er zit veel sociaal en cultureel kapitaal in deze wijk wat het makkelijker maakt om de huiskamer draaiende te houden. ‘Er vinden andere activiteiten plaats dan sjoelen en bingo, zo zijn er vrijwilligers die conversatielessen in diverse talen kunnen geven’, vertelt Marion. Toch is dit project ook mogelijk in andere buurten. ‘In sommige wijken leunen mensen achterover als ze zien dat activiteiten voor hen geregeld worden. Dit project kun je op maat ontwikkelen. Zo is ieder project anders.

Buurttelefoon
Marion benadrukt dat ze het fijn vindt dat ze financieel onafhankelijk zijn. ‘We bedruipen onszelf. De activiteiten zoals de Frans les en het koffie drinken levert wat op. Het is allemaal niet veel, want koffie kost één euro maar alle beetjes hepen. Eén keer per jaar organiseren we een wijkmarkt waar we spullen verkopen die door vrijwilligers zelf zijn gemaakt, zoals jam en tassen. Dat levert een aardig bedrag op. Met de inkomsten kunnen we bijvoorbeeld een stofzuiger kopen of zonneluifels aanschaffen. Het is net een huishouden in het klein.’  Dit project is gericht op ouderen in de buurt. De wijkvereniging is er voor alle buurtbewoners. ZorgSamenBuurt is onderdeel van de wijkvereniging. Een groot succes is de buurttelefoon. Mensen kunnen bellen als ze hulp nodig hebben, zoals vervoer of het ophangen van een lamp. Ze betalen drie euro per klus. Vrijwilligers zorgen ervoor dat er een match komt tussen vraag en aanbod. Zij hebben een lijst met mensen die een klus kunnen doen. ‘Simpeler kan het niet’, zegt Marion. Het is jammer dat mensen nog maar weinig bellen met vragen hoe zij zaken praktisch aan kunnen pakken. Daar is wel behoefte aan. Gelukkig worden tijdens de koffieochtenden dit soort zaken op informele en laagdrempelige wijze wel uitgewisseld.

Groot effect
Het effect van het project is groot, volgens de dames. ‘Je kent elkaar. Het kost meer tijd om boodschappen te doen omdat je altijd wel een paar bekenden tegenkomt.’  Marion herinnert zich  een opmerking van één van de bezoekers: ‘ Tijdens de ziekte van mijn partner, kon ik op veel mensen rekenen en waren er lieve gestes van de mensen die ik had leren kennen.’  De volgende uitspraak is ook herkenbaar bij de bezoekers: “Ik had vanochtend het liefst mijn dekbed heel hoog over me heen getrokken, maar toen bedacht ik me dat ik wel kon gaan koffiedrinken in het huisje. En opeens was opstaan niet meer zo moeilijk.” Het project wordt ook door de vrijwilligers gemonitord, zowel de bezoekersaantallen per activiteit, de vragen aan de buurttelefoon, de uitgaven, als ook de beleving van de bezoekers. Met die informatie kunnen ze veel: ze weten waar de behoeften liggen.

Langer thuis
De informatie is ook relevant voor professionals. Zij kunnen inspelen op de vragen en voorlichting geven over thema’s of aanbod ontwikkelen. ‘Af en toe komt een wijkverpleegkundige langs. We kunnen haar altijd bellen als we menen dat een bewoner meer hulp nodig heeft. Als we ons zorgen maken of merken dat iemand achteruit gaat. Zij belt hen dan op met de mededeling: er zijn buurtbewoners die zich zorgen maken. Kan ik iets voor u doen? Vaak stellen mensen dit op prijs’, vertelt José. We horen regelmatig terug dat mensen dankzij dit project langer thuis wonen. Kinderen van ouderen vertellen ons dat ze met een gerust hart hun ouders in deze wijk laten wonen, zegt José.  Het kan, volgens hen, dankzij dit project. Er zijn ook mensen die nog geen gebruik maken van ons aanbod maar ons wel laten weten dat ze erg blij zijn dat we er zijn. Dat voelt als een soort geruststelling. Als er wat is, of als ze meer hulp nodig hebben, dan weten ze dat wij er zijn.

Meer informatie:

http://www.kilimanjarowonen.nl/Projecten/Zorgsamenbuurten.html