De natuur als heelmeester bij woonzorgomgevingen

ere

Sluiten wij de natuur niet teveel buiten? Kan de natuur onze leermeester zijn bij het maken van woonzorgomgevingen voor ouderen? Deze vraag stelt Maarten Visser, senior huisvestingsadviseur en sectormanager zorg bij bnn adviseurs tijdens de ronde tafel die platform ZorgSaamWonen organiseerde op het Verbindingsfestival van Acquire, dat plaatsvond op 22 april.

 Koen Arts, schrijver, natuurverkenner, docent en onderzoeker, vindt dat we natuur meer moeten opzoeken en naar binnen moeten halen. ‘De natuur hoeft niet ver weg te zijn, natuurbeleving kan ook in de stad of op het balkon. Je moet natuurervaringen dichtbij brengen, want dat doet een mens goed’. Hij pleit voor het creëren van hybride plekken tussen binnen en buiten, tussen cultuur en natuur. Wat Iris Bakker, omgevingsdeskundige en werkzaam bij Levenswerken, zo verbijsterend vindt, is dat de huidige gebouwen van binnen veelal zo antraciet en wit zijn, ook zorggebouwen. ‘Dat is vermoeiend voor het oog. Als je ziet hoe rijk de natuur is qua tinten, kleurcontrasten. Je ziet kleur met je oog maar andere zintuigen doen ook mee met het ervaren van kleur. We zijn allemaal kleurrijke mensen en dan zitten we in die witte, kille gebouwen. Waarom doen we dat nu? Wat ik geleerd heb van de natuur is dat de rijke contrasten en de rijkdom aan kleuren energie genereren en dat gun je ieder mens.’

Orde en variatie
Jarno Nillesen, bouwbioloog, architect en partner bij Wiegerinck is het met Iris en Koen eens. ‘We zijn veel te industrieel gaan bouwen. We moeten juist een omgeving maken die inspeelt op natuurlijke omstandigheden, een omgeving die werkt met natuurlijke materialen.’ Hij raadt architecten en ontwerpers aan om te kijken naar een goede positionering van gebouwen.

‘Waar komt de zon op, positioneer het gebouw zodanig dat het geënt is op de principes van de natuur. De natuur is echt een heelmeester. We zijn op een grote afstand van de natuur komen te staan en moeten de samenhang tussen ons en de natuur versterken.’ Koen herkent dit uit zijn ervaring toen hij een jaar lang tenminste 50 procent van de dag buiten doorbracht. Hij schreef er een boek over met als titel ‘Wild jaar.’ ‘Je wordt wakker met de zon. In de winter slaap je langer, in de zomer korter en toch ben je in de zomer niet vermoeid. Je lichaam past zich aan. Hij merkte hoe het bioritme reageert op licht, op de grootte van de maan, vogelzang. In een gebouw gaat die connectie volgens Koen te vaak verloren.

Iris: ‘Alle zintuigen reageren op contrasten, zoals nat en droog, licht en donker, puntig en rond. Alle zintuigen helpen onze rug te rechten. Het gaat om de balans tussen orde en variatie. Zij helpen ons de zin in het leven te vinden. Daarbij spelen kleuren, vormen, texturen, geuren enz. allemaal een rol.  Planten dragen bij aan ons welzijn, maar ronde bladeren dragen meer bij aan gevoelens van mildheid dan puntige bladeren. Puntige planten leiden eerder tot agressie dan ronde planten. Koen vult aan: ‘Je zintuigen worden beter als je langere tijd in de natuur doorbrengt. Dat geeft aan hoe afgestompt de zintuigen worden in een culturele omgeving.’ Jarno onderschrijft dit. ‘Je kunt overprikkeld raken als er teveel prikkels uit de omgeving komen. Sommige mensen met dementie ervaren dat. Het brein van mensen met dementie kan een overdosis aan prikkels niet meer verwerken. We proberen in onze ontwerpen de prikkels terug te brengen zodat ze dat kunnen behappen’, aldus Jarno. ‘Soms zijn accenten nodig zodat ze een kamer als gemeenschappelijk herkennen. Ook brengen we in badkamers contrasten aan zodat het onderscheid tussen de toiletpot en muur duidelijk is. Je zoekt een balans tussen orde en variatie.’

Wind en vuur
Die balans vind je in de natuur. Kleurrijke blaadjes, planten en bloemen, kronkelende paadjes. Er is variatie, maar het is ook ordelijk. Dat is één van de dingen die we van de natuur kunnen leren. ‘De ultieme balans is dat de inrichting veiligheid en eindeloze variatie biedt. Zo’n wit gebouw met vlakke texturen -om het goed schoon te houden- heeft tot gevolg dat de omgeving niet gedifferentieerd genoeg is. Je hebt geen levendigheid’, vindt Iris.  Die levendigheid vind je eerder buiten, omdat onder andere de wind en de variatie daarvan niet alleen levendigheid brengt, maar ook de tastzin activeert. Het werken met natuurlijke materialen kan helpen om die levendigheid te krijgen, zoals een houten vloer of een muur van leem, aldus Jarno.  Toch is het belangrijk niet alleen de natuur binnen te halen.

‘Zicht op een boom heeft meer effect dan een plant binnen. Vergeet bijvoorbeeld de wind niet! De variatie in de wind prikkelt de tastzin en laat je je eigen begrenzingen ervaren. Buiten is het effect altijd groter dan binnen, wat je ook doet.‘ Naast de wind is vuur ook van belang, vindt Koen. ‘We zijn vuur uit het oog verloren. Het doet wat met je als je tijd doorbrengt met vuur. Het is een verbinding tussen mensen en tussen mensen en natuur. Vuur is een vergeten element. ‘De stralingswarmte is ook aangenaam. Een fijne warmtebron’, vult Jarno aan.  Jarno waarschuwt voor het plaatsen van foto’s met natuur op de wanden van een zorggebouw. ‘Dat brengt weer plastic in een gebouw. Die kant moeten we niet op.  Ik voel me er zelf ook altijd bedonderd door. Je ziet een afbeelding van een bos maar je ruikt het niet en voelt het ook niet. Dat draagt bij aan de afstomping.’ Natuurlijke materialen kosten wat meer, het onderhoud is intensiever. Maar het bevordert het welbevinden van mensen en helpt bij genezing. Het zou mooi zijn als de meerwaarde ook echt aangetoond kan worden.

Maarten Visser vat de discussie op het einde kort samen: ‘We kunnen van de natuur leren. Het juist niet constant inregelen van licht, warmte en ventilatie prikkelt mensen positief en laat hen meer de ritmes van natuur ervaren. Door toepassing van natuurlijke materialen kunnen alle zintuigen ervaren dat iets is wat het is. We mogen meer aandacht hebben voor de verbinding met buiten en natuur door zicht, maar ook door goede ordening de toegankelijkheid naar buiten te verbeteren en te denken aan meer hybride overgangen.’

Ook interessant / voor u geselecteerd

rer
Succesvol werken aan Dementievriendelijke Samenleving
7 mei 2021

In Noord-Brabant zijn in de afgelopen 10 jaar tijd bijna 60 gemeenten aan de slag gegaan om een…

Lees Verder »
brokanthuis
Eigenzinnig ouder worden bij Brokant
5 mei 2021

Het is geen verzorgingshuis, geen studentenhuis, geen klassiek woonzorgcomplex. Een Brokanthuis is een woonvorm…

Lees Verder »
ouder worden hhm
Ouderenportretten helpen beleidsmakers bij keuze
4 mei 2021

De noodzaak om de ouderenzorg te herpositioneren ligt nadrukkelijk op de (formatie)tafel. Om beleidsmakers te…

Lees Verder »
bruis
Studio BRUIS – Samen Buurten: zetje in de rug om wooncomplexen te vitaliseren
3 mei 2021

Op 29 april vond de tweede lunchlezing van het platform ZorgSaamWonen plaats, ditmaal verzorgd door onze expert…

Lees Verder »
huis op maat
Een huis op maat
30 april 2021

Nijemirdum, zo heet het Friese dorp met 400 inwoners waar Mieke Koot (52) woont. Ze kan er oud worden, want het…

Lees Verder »
ontwerp
Zorg en welzijn samen in nieuw Gezondheidshuis Nieuwegein
30 april 2021

Waar voorheen in Nieuwegein Verzorgingshuis Zuilenstein stond, komt een Gezondheidshuis. In het nieuwe pand…

Lees Verder »
expertmeeting fotooo
Expertmeeting ZorgSaamWonen: veel ideeën, initiatieven en enthousiasme
28 april 2021

Op woensdag 14 april was het weer tijd voor de expertmeeting voor alle experts en partners van ZorgSaamWonen.…

Lees Verder »
bijgesneden
Webinar 'Thuis oud worden, kan het'?
28 april 2021

Werk jij in de wijk samen met ouderen? Zoek je naar voorbeelden om hen hulp en ondersteuning te bieden bij het…

Lees Verder »
langr thuis
Thuisplusflat: zelfstandig wonen met een beetje hulp
22 april 2021

Iedereen zo lang mogelijk zelfstandig. Dat is het devies van de laatste jaren. Maar wat als iemand te goed is…

Lees Verder »
foto
Rebels wonen op je oude dag
20 april 2021

Mede door het sluiten van verzorgingshuizen en veranderende woonwensen is er een toenemende behoefte aan…

Lees Verder »
cover
ZorgSaamWonen lanceert magazine over gezond samenleven
16 april 2021

De lente is begonnen, we kunnen genieten van bloeiende bloemen, pasgeboren lammetjes en langere dagen. We…

Lees Verder »
wningen groter
Senioren vragen om spotlights op woningmarkt
14 april 2021

Onlangs heeft gebiedsontwikkelaar AM het onderzoek 'Blijven of een volgende stap?' gelanceerd. Dit is een…

Lees Verder »
babbeltruc
Start innovatiechallenge 'Weerbaar tegen babbeltrucs'
13 april 2021

Babbeltrucs bij ouderen komen steeds vaker voor. Als woningcorporatie wil Woonzorg Nederland verder gaan dan…

Lees Verder »
boelhouwer bijgesneden
‘Ouderen willen best verhuizen’
30 maart 2021

Er is een tekort van ongeveer 330.000 woningen in Nederland. Dat is 4,2 procent van de voorraad. Ook voor…

Lees Verder »
nieuw
Gezond samenleven op het Verbindingsfestival
30 maart 2021

Na twee succesvolle edities organiseert Acquire op donderdag 22 april het derde Verbindingsfestival. Tijdens…

Lees Verder »
sdff
Veel belangstelling voor wooninitiatieven
26 maart 2021

De helft van de ruim 200 deelnemers aan de inspiratiedag Wooninitiatieven die het platform ZorgSaamWonen samen…

Lees Verder »
bruis 1
Met community building werken aan fijn leven in wooncomplexen
16 maart 2021

Op 29 april organiseert ZorgSaamWonen haar tweede lunchlezing. Onze expert Kees Penninx (ActivAge) verzorgt…

Lees Verder »
rolstoel man
Doorstroming van senioren op de woningmarkt stimuleren
9 maart 2021

Schaarste aan woningen zorgt voor een toenemende druk op de woningmarkt. In 2020 liep het tekort op tot meer…

Lees Verder »
marianne tmmer
Help, ik zie er niet uit!
4 maart 2021

Stel je eens voor. Je kunt niet meer zelf opstaan en naar bed gaan op het moment dat je dit zelf wilt, niet…

Lees Verder »
hofje wendakker
Vijf trends in het wonen voor ouderen
2 maart 2021

Woonvormen die een zekere mate van beschutting en bescherming bieden zijn hard nodig om het langer zelfstandig…

Lees Verder »

Reactie toevoegen

Beperkte HTML

  • Toegelaten HTML-tags: <a href hreflang> <em> <strong> <cite> <blockquote cite> <code> <ul type> <ol start type> <li> <dl> <dt> <dd> <h2 id> <h3 id> <h4 id> <h5 id> <h6 id>
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Web- en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Lazy-loading is enabled for both <img> and <iframe> tags. If you want certain elements skip lazy-loading, add no-b-lazy class name.