De natuur als heelmeester bij woonzorgomgevingen

ere

Sluiten wij de natuur niet teveel buiten? Kan de natuur onze leermeester zijn bij het maken van woonzorgomgevingen voor ouderen? Deze vraag stelt Maarten Visser, senior huisvestingsadviseur en sectormanager zorg bij bnn adviseurs tijdens de ronde tafel die platform ZorgSaamWonen organiseerde op het Verbindingsfestival van Acquire, dat plaatsvond op 22 april.

 Koen Arts, schrijver, natuurverkenner, docent en onderzoeker, vindt dat we natuur meer moeten opzoeken en naar binnen moeten halen. ‘De natuur hoeft niet ver weg te zijn, natuurbeleving kan ook in de stad of op het balkon. Je moet natuurervaringen dichtbij brengen, want dat doet een mens goed’. Hij pleit voor het creëren van hybride plekken tussen binnen en buiten, tussen cultuur en natuur. Wat Iris Bakker, omgevingsdeskundige en werkzaam bij Levenswerken, zo verbijsterend vindt, is dat de huidige gebouwen van binnen veelal zo antraciet en wit zijn, ook zorggebouwen. ‘Dat is vermoeiend voor het oog. Als je ziet hoe rijk de natuur is qua tinten, kleurcontrasten. Je ziet kleur met je oog maar andere zintuigen doen ook mee met het ervaren van kleur. We zijn allemaal kleurrijke mensen en dan zitten we in die witte, kille gebouwen. Waarom doen we dat nu? Wat ik geleerd heb van de natuur is dat de rijke contrasten en de rijkdom aan kleuren energie genereren en dat gun je ieder mens.’

Orde en variatie
Jarno Nillesen, bouwbioloog, architect en partner bij Wiegerinck is het met Iris en Koen eens. ‘We zijn veel te industrieel gaan bouwen. We moeten juist een omgeving maken die inspeelt op natuurlijke omstandigheden, een omgeving die werkt met natuurlijke materialen.’ Hij raadt architecten en ontwerpers aan om te kijken naar een goede positionering van gebouwen.

‘Waar komt de zon op, positioneer het gebouw zodanig dat het geënt is op de principes van de natuur. De natuur is echt een heelmeester. We zijn op een grote afstand van de natuur komen te staan en moeten de samenhang tussen ons en de natuur versterken.’ Koen herkent dit uit zijn ervaring toen hij een jaar lang tenminste 50 procent van de dag buiten doorbracht. Hij schreef er een boek over met als titel ‘Wild jaar.’ ‘Je wordt wakker met de zon. In de winter slaap je langer, in de zomer korter en toch ben je in de zomer niet vermoeid. Je lichaam past zich aan. Hij merkte hoe het bioritme reageert op licht, op de grootte van de maan, vogelzang. In een gebouw gaat die connectie volgens Koen te vaak verloren.

Iris: ‘Alle zintuigen reageren op contrasten, zoals nat en droog, licht en donker, puntig en rond. Alle zintuigen helpen onze rug te rechten. Het gaat om de balans tussen orde en variatie. Zij helpen ons de zin in het leven te vinden. Daarbij spelen kleuren, vormen, texturen, geuren enz. allemaal een rol.  Planten dragen bij aan ons welzijn, maar ronde bladeren dragen meer bij aan gevoelens van mildheid dan puntige bladeren. Puntige planten leiden eerder tot agressie dan ronde planten. Koen vult aan: ‘Je zintuigen worden beter als je langere tijd in de natuur doorbrengt. Dat geeft aan hoe afgestompt de zintuigen worden in een culturele omgeving.’ Jarno onderschrijft dit. ‘Je kunt overprikkeld raken als er teveel prikkels uit de omgeving komen. Sommige mensen met dementie ervaren dat. Het brein van mensen met dementie kan een overdosis aan prikkels niet meer verwerken. We proberen in onze ontwerpen de prikkels terug te brengen zodat ze dat kunnen behappen’, aldus Jarno. ‘Soms zijn accenten nodig zodat ze een kamer als gemeenschappelijk herkennen. Ook brengen we in badkamers contrasten aan zodat het onderscheid tussen de toiletpot en muur duidelijk is. Je zoekt een balans tussen orde en variatie.’

Wind en vuur
Die balans vind je in de natuur. Kleurrijke blaadjes, planten en bloemen, kronkelende paadjes. Er is variatie, maar het is ook ordelijk. Dat is één van de dingen die we van de natuur kunnen leren. ‘De ultieme balans is dat de inrichting veiligheid en eindeloze variatie biedt. Zo’n wit gebouw met vlakke texturen -om het goed schoon te houden- heeft tot gevolg dat de omgeving niet gedifferentieerd genoeg is. Je hebt geen levendigheid’, vindt Iris.  Die levendigheid vind je eerder buiten, omdat onder andere de wind en de variatie daarvan niet alleen levendigheid brengt, maar ook de tastzin activeert. Het werken met natuurlijke materialen kan helpen om die levendigheid te krijgen, zoals een houten vloer of een muur van leem, aldus Jarno.  Toch is het belangrijk niet alleen de natuur binnen te halen.

‘Zicht op een boom heeft meer effect dan een plant binnen. Vergeet bijvoorbeeld de wind niet! De variatie in de wind prikkelt de tastzin en laat je je eigen begrenzingen ervaren. Buiten is het effect altijd groter dan binnen, wat je ook doet.‘ Naast de wind is vuur ook van belang, vindt Koen. ‘We zijn vuur uit het oog verloren. Het doet wat met je als je tijd doorbrengt met vuur. Het is een verbinding tussen mensen en tussen mensen en natuur. Vuur is een vergeten element. ‘De stralingswarmte is ook aangenaam. Een fijne warmtebron’, vult Jarno aan.  Jarno waarschuwt voor het plaatsen van foto’s met natuur op de wanden van een zorggebouw. ‘Dat brengt weer plastic in een gebouw. Die kant moeten we niet op.  Ik voel me er zelf ook altijd bedonderd door. Je ziet een afbeelding van een bos maar je ruikt het niet en voelt het ook niet. Dat draagt bij aan de afstomping.’ Natuurlijke materialen kosten wat meer, het onderhoud is intensiever. Maar het bevordert het welbevinden van mensen en helpt bij genezing. Het zou mooi zijn als de meerwaarde ook echt aangetoond kan worden.

Maarten Visser vat de discussie op het einde kort samen: ‘We kunnen van de natuur leren. Het juist niet constant inregelen van licht, warmte en ventilatie prikkelt mensen positief en laat hen meer de ritmes van natuur ervaren. Door toepassing van natuurlijke materialen kunnen alle zintuigen ervaren dat iets is wat het is. We mogen meer aandacht hebben voor de verbinding met buiten en natuur door zicht, maar ook door goede ordening de toegankelijkheid naar buiten te verbeteren en te denken aan meer hybride overgangen.’

Ook interessant / voor u geselecteerd

rrt
Positieve gezondheid: omslag in denken en doen
23 juli 2021

De zes dimensies van de Positieve Gezondheid zijn elk goed te vertalen naar een vitale en gebalanceerde…

Lees Verder »
ere
Wonen en zorg als je wereld onvoorspelbaar is
20 juli 2021

Triade is een zorgorganisatie voor Flevoland en omgeving met voorzieningen voor gehandicaptenzorg en…

Lees Verder »
rtr
Buurtterras in Amersfoort verbindt bewoners en professionals
14 juli 2021

Toen stadsgeograaf en zelfstandig onderzoeker Erik van Marissing in Amersfoort kwam wonen, kende hij niemand.…

Lees Verder »
erer
Save the date: ZorgSaamWonen Congres dit jaar op 9 december
6 juli 2021

Lang zullen we wonen! We leven langer en dat is een feest waard. Toch zijn er genoeg uitdagingen om dit langere…

Lees Verder »
trtr
Factsheet: vitaliteit bij 75-plussers voorspellen
5 juli 2021

Het aantal thuiswonende ouderen van 75 jaar en ouder in Nederland groeit sterk. In 2040 zal de groep van 75-…

Lees Verder »
tyt
Hoe architectuur het leven met dementie draaglijker kan maken
29 juni 2021

Zelfstandig wonen met dementie. Het is zelfs met alle geavanceerde technieken nog steeds een lastige opgave.…

Lees Verder »
rere
ZorgSaamWonen #1 2021
24 juni 2021

Het eerste magazine van dit jaar is een feit. In het magazine lees je onder andere hoe vastgoed een bijdrage…

Lees Verder »
dfdf
Publicatie ZorgSaamWonen uitgelicht door Geron
22 juni 2021

De website Gerontijdschrift.nl heeft het boek 'Thuiskomst. Wonen, zorg en welzijn voor ouderen met een…

Lees Verder »
fdfd
ZorgSaamWonen lanceert magazine Wonen met dementie
21 juni 2021

Het is tijd voor verandering. Dat zegt Francien van de Ven, manager op Ouderenlandgoed Grootenhout en naar…

Lees Verder »
afbeelding
Programma webinar woonzorgdata gereed
27 mei 2021

Op 14 september organiseert ZorgSaamWonen het webinar 'Woonzorgdata: van data naar doen'. Het programma voor…

Lees Verder »
prettig oud op tijd
Zo bereid je je goed voor op de derde levensfase
27 mei 2021

Hoe kunnen mensen in de derde levensfase zich goed voorbereiden op later? Die vraag stond centraal bij het…

Lees Verder »
ree
Thuis ouder worden, het kan!
25 mei 2021

Thuis ouder worden, kan het? Vilans en platform ZorgSaamWonen organiseerden samen een webinar over dit actuele…

Lees Verder »
foto yvonne nieuw
Laat mij maar thuis!
25 mei 2021

In het magazine Zorgen voor Morgen, van Fundis, schreef Yvonne Witter een blog over het woonaanbod voor ouderen…

Lees Verder »
trtrt
Flatcoach houdt mensen langer zelfstandig
18 mei 2021

Sinds 2016 kent Rijswijk een flatcoach die bewoners helpt met het opzetten van activiteiten, bewoners bijeen…

Lees Verder »
hofje auguste
Woonzorg Nederland nu officieel dementievriendelijk
17 mei 2021

Op woensdag 12 mei kreeg onze founding partner Woonzorg Nederland het certificaat 'Dementievriendelijke…

Lees Verder »
demeti
Succesvol werken aan een Dementievriendelijke Samenleving
7 mei 2021

In Noord-Brabant zijn in de afgelopen 10 jaar tijd bijna 60 gemeenten aan de slag gegaan om een…

Lees Verder »
brokanthuis
Eigenzinnig ouder worden bij Brokant
5 mei 2021

Het is geen verzorgingshuis, geen studentenhuis, geen klassiek woonzorgcomplex. Een Brokanthuis is een woonvorm…

Lees Verder »
ouder worden hhm
Ouderenportretten helpen beleidsmakers bij keuze
4 mei 2021

De noodzaak om de ouderenzorg te herpositioneren ligt nadrukkelijk op de (formatie)tafel. Om beleidsmakers te…

Lees Verder »
bruis
Studio BRUIS – Samen Buurten: zetje in de rug om wooncomplexen te vitaliseren
3 mei 2021

Op 29 april vond de tweede lunchlezing van het platform ZorgSaamWonen plaats, ditmaal verzorgd door onze expert…

Lees Verder »
ontwerp
Zorg en welzijn samen in nieuw Gezondheidshuis Nieuwegein
30 april 2021

Waar voorheen in Nieuwegein Verzorgingshuis Zuilenstein stond, komt een Gezondheidshuis. In het nieuwe pand…

Lees Verder »

Reactie toevoegen

Beperkte HTML

  • Toegelaten HTML-tags: <a href hreflang> <em> <strong> <cite> <blockquote cite> <code> <ul type> <ol start type> <li> <dl> <dt> <dd> <h2 id> <h3 id> <h4 id> <h5 id> <h6 id>
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Web- en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Lazy-loading is enabled for both <img> and <iframe> tags. If you want certain elements skip lazy-loading, add no-b-lazy class name.