Rijksbouwmeester Floris Alkemade heeft ervoor gekozen om niet in constante verbijstering over de politiek te verkeren. Het vraagstuk van vergrijzing, het gat tussen langer thuis wonen en verpleeghuis: het was allemaal al lang bekend. Pas nu wordt kennelijk de urgentie gevoeld om te zorgen voor geschikte woon(zorg) vormen voor senioren. Het congres ‘Thuis in de wijk’ op 29 januari georganiseerd door Aedes, ActiZ, VNG en de ministeries van VWS en BZK ging precies hierover. Hoe zorgen we voor woningen en wijken waar het plezierig oud worden is?

Liever vraagt Alkemade zich af wat hij zelf – als onafhankelijk adviseur over de architectuur en de stedelijke omgeving van het rijksvastgoed – kan doen. En dat is niet persé de weilanden vol bouwen. ‘We moeten nadenken hoe we werken aan woonwijken. Want een stad die je inricht voor de meest kwetsbare mensen is ook plezierig voor anderen’. Inrichten begint bij bewustzijn, vertelt Alkemade, het kan bijvoorbeeld al gaan om een te hoge stoeprand, waardoor ouderen niet graag naar buiten gaan. Om een stad seniorvriendelijk te maken, moet je iedereen meenemen.

Iedereen meenemen betekent samenwerking en dat gaat niet vanzelf. Zorg- en welzijnsorganisaties, corporaties, gemeentes denken vaak verkokerd, vanuit hun eigen aanbod en vergeten daarbij voor wie het bedoeld is, namelijk de senior. Terwijl samenwerking en samenspraak zoveel kan opleveren.  Het valt te lezen in de digitale publicatie Samen Oud, met woonvormen, ook voor mensen met dementie.

Woonservicegebieden waren ooit het antwoord op de vraag naar plezierige wijken voor senioren. Aandacht voor de inrichting van de wijk blijkt positief te werken op het welzijn van bewoners, blijkt uit een evaluatie. Wat kun je daarvan meenemen in nieuwe gebiedscoalities, zoals in Enschede, in droombuurt De Posten? In deze wijk in Enschede-Zuid werken Arjan Kampman, wethouder, Rick Hogeboom, bestuurder van zorgcentrum De Posten, en Wilma van Ingen, bestuurder van corporatie Domijn samen met bewoners om hun buurt in Enschede-Zuid duurzaam en begripvol te maken. Niet de markt of hiërarchie zijn hierbij leidend, maar het netwerk. ‘De Posten heeft de gemoedelijkheid van een dorp in de stad’. 

Flatcoach tussen ‘thuis’ en ‘tehuis’

Ook de flatcoach doet zijn intrede. Jasper Voskuilen, sociaal werker, is door Welzijn Rijswijk, Florence, Woonzorgcentra Haaglanden, gemeente Rijswijk, zorgverzekeraar DSW en de woningcorporaties aangenomen om bewoners van drie seniorencomplexen te ondersteunen en stimuleren om activiteiten samen en voor elkaar te organiseren. De flatcoach mag ook simpele technische klusjes doen. Een groot voordeel, vertelt Jasper, ‘ Hierdoor kom ik ook bij ouderen binnen, die ik niet zo vaak op de bijeenkomsten zie. Bij een kop koffie komen dan meestal de verhalen en weet ik beter wat er speelt’.

En senioren nemen ook steeds meer zélf het initiatief om te bepalen waar, hoe en met wie ze willen wonen. De Landelijke Vereniging Gemeenschappelijk Wonen van Ouderen (LVGO) stimuleert en ondersteunt 50+-ers met hun initiatieven. Het rapport van Wouter Bos ‘Oud en zelfstandig van 2030’ bevestigt wat het LVGO al jarenlang ziet: gemeenschappelijk wonen doet ouderen goed. Helaas is het vinden van een geschikte locatie vaak ontzettend moeilijk en zit in de samenwerking met gemeentes en corporaties nog veel ruimte voor verbetering.

Simsalabim

Samenwerking is het echte toverwoord. Waar gelukkig steeds meer vanuit gemeenten, zorgen welzijn en corporaties de verbinding met de senior wordt gezocht, blijkt de verbinding onderling nog niet vanzelfsprekend. Elkaar leren kennen, weet hebben van elkaars cultuur, wetten en regels, mogelijkheden: er moet aan gebouwd worden. De Taskforce Wonen en Zorg doet dat. Door kennisdeling- en uitwisseling.

Het nieuwe wonen komt eraan. Wie zegt dat bouwen voor ouderen niet sexy kan zijn?

Deze blog is geschreven door drs. J. (José) van Berkum. Vanuit haar adviesbureau voor communicatie (www.vbcom.nl) is ze gespecialiseerd in wonen, welzijn & technologie voor senioren.