Een onverwacht maar welkom uitvloeisel van Leeuwarden Fryslân Culturele Hoofdstad in 2018 (LF2018), dat is de Doarpskeamer-ED. Met drie bestuursleden Mieke, Anna en Eelco sprak ZorgSaamWonen over dit succesvolle project in Akkrum/Nes in Friesland. Door actieve vrijwilligers gestart in een sloopwoning en nu een bruisende dorpshuiskamer met een eigen pand en volop nieuwe plannen.

Friese roots in Amerika

In juni 2018 veranderde Akkrum twee weekenden lang in het New York van rond het jaar 1900. Hun illustere dorpsgenoot Folkert Kuipers maakt eind negentiende eeuw zijn fortuin in Amerika. Als handelaar in manufacturen trok hij in 1866 naar de Verenigde Staten en werd een succesvol zakenman met de bouw van de eerste warenhuizen in Chicago en New York. Hij werd Amerikaan en noemde zich Frank Cooper. Op familiebezoek in Akkrum werd hij geraakt door de armoede van ouderen in het dorp en stichtte Coopersburg, een gebouw waar ouderen gratis konden wonen. Dit stukje geschiedenis leidde tot het Evenement ‘Meet me at the Fountain’ in het kader van LF2018. Heel het dorp speelde mee in dit openlucht evenement dat duizenden bezoekers trok.

Vitaliteit en pret

Voor de voorbereidingen van het evenement, het maken en uitlenen van kleding en rekwisieten stelde Woningcorporatie Elkien gratis een woning beschikbaar die op de nominatie stond gesloopt te worden. Eelco, voorzitter van de Doarpskeamer, vertelt hoe de woning een brandpunt van gezelligheid werd in het dorp. ‘Er werd kleding gemaakt maar daarnaast werd de woning een ontmoetingsplek waar het hele dorp elkaar tegenkwam. Toen het evenement voorbij was, wilden we de ontmoetingsplek houden. Kunnen we er geen dorpskamer van maken waar we vitaliteit en pret voorop zetten maar ook oog hebben voor eenzaamheid en armoede?’ Van woningcorporatie Elkien mochten de actieve vrijwilligers de woning blijven gebruiken tot de sloopdatum. Er werd stichting met een klein bestuur gevormd, de woning gezellig gemaakt en subsidie aangevraagd bij de gemeente. Eind 2018 was Doarpskeamer ED – naar het verbindingsteken @ - geboren.

Eigendom biedt kansen

Een urgente opgave voor de vrijwilligers van de Doarpskeamer was het vinden van een locatie om door te kunnen gaan, de woning van Elkien was een tijdelijke oplossing. In het dorp, dichtbij het centrum, kwam een woning vrij met daarnaast een schuur. De lokale aannemer die de woning te koop had gezet, stemde in met een overgangsperiode waarin de stichting de woning huurde en tijd kreeg om de benodigde financiën voor koop bij elkaar te krijgen. Een intensieve periode van fondsenwerving brak aan. Het resultaat was dat de stichting met hulp van gemeente, corporatie Elkien en de verworven fondsen de twee panden kon kopen zonder hypotheek. De woning was behoorlijk verwaarloosd en is met vereende krachten opgeknapt en ingericht. Zelfs de aannemer werkte als vrijwilliger mee. Inmiddels is ook de schuur geïsoleerd en geschikt gemaakt voor activiteiten.

‘Dat we de panden in eigendom hebben en daardoor lage vaste lasten is een enorm voordeel’, vertelt Eelco. ‘In coronatijd kwamen we daardoor niet in de knel en konden met buitenactiviteiten en de hulptelefoon toch veel blijven betekenen. Natuurlijk hebben we wel kosten – denk aan de stijgende energiekosten – maar die kunnen we grotendeels dekken met de inkomsten van onze vaste en incidentele huurders o.a. de gemeentelijke ‘meitinkers’ die spreekuur houden bij ons, het preventieteam, de lifestylecoach en de GGD die hier een prikpunt heeft. Voor de activiteiten vragen we een symbolisch bedrag aan de deelnemers voor de kachel, de koffie en de thee.  Dat mensen geen drempel ervaren om mee te kunnen doen, vinden we erg belangrijk.’

Tips om vrijwilligers te betrekken

‘Iedereen wil wat doen’, zegt Mieke. ‘Maar je moet het wel vragen.’ In de loop van de tijd heeft ze aardig wat ervaring opgedaan met het betrekken van nieuwe mensen bij de Doarpskeamer. ‘Het geheim is mensen direct aan te spreken. Je kunt ze het beste vragen voor kortlopende, duidelijk omschreven taken. Persoonlijke lijnen zijn belangrijk en je vraag mensen voor dingen die ze leuk vinden’, zijn haar tips. Ook als bestuur hebben ze de lijfspreuk: ‘het mag geen werk worden’. Dat betekent dat ook in het bestuurswerk plezier en betrokkenheid voorop staan en dat er ruimte moet blijven voor andere hobby’s en vakantie.

Inmiddels is er een groot aanbod van activiteiten. Naast de inloop die drie dagen per week open is, wordt er samen gegeten in de kook/eetgroep, is er een Quiltbee; een groep die samen aan het Quilten is, zijn er schildercursussen, knutselactiviteiten, een leesclub, een zing-in op de zondagmiddag en worden er presentaties en cursussen georganiseerd. Allemaal het werk van actieve vrijwilligers. In het begin waren de activiteiten vooral gericht op ouderen. Inmiddels is er steeds meer voor alle leeftijden; van jong tot oud. Ook de Oekraïners die in het dorp opgevangen worden doen mee als deelnemer en cursusleider.

Toekomstplannen

De Doarpskeamer werkt samen met de kerk, plaatselijk belang en andere lokale organisaties en ondernemers. ‘We willen de verbinding tussen dorpsbewoners onderling en de lokale organisaties versterken en activiteiten faciliteren. We hoeven niet alles zelf te doen maar willen een plek bieden aan initiatieven van anderen die helpen om de gemeenschapszin in het dorp te versterken’, vertelt Anna. ‘Er zijn plannen genoeg; het pand verduurzamen, zonnepanelen plaatsen en isoleren, nog meer mogelijkheden scheppen voor activiteiten.’ ‘We willen voor het beheer van het gebouw iemand aanstellen maar dan moeten onze inkomsten wel duurzamer geborgd zijn. Dat is nu niet voldoende het geval. Van de corporatie Elkien krijgen we alle medewerking vanuit hun programma 'De buurt versterkt'. Maar van de gemeente krijgen we geen structurele bijdrage terwijl we belangrijke maatschappelijke ondersteuning bieden. De zoektocht naar structurele financiering kost veel energie. Daar willen we niet in blijven hangen maar het is een uitdaging’, besluit Eelco.

Meer lezen over de Doarpskeamer Akkrum/Nes