Op woensdag 15 februari 2023 is het advies 'Preventie, het nieuwe normaal in een ouder wordende samenleving' van de Raad van Ouderen aangeboden aan de minister voor Langdurige Zorg en Sport. De Raad van Ouderen doet een oproep om een brede uitwerking te ontwikkelen voor preventie bij ouderen, over ministeries en overheden heen. Waarbij burgers een actieve, vitale rol hebben. Niet voor en over ouderen, maar samen mét ouderen.

De Raad van Ouderen focust zich in het advies op een beperkt aantal onderwerpen, dat zij in het kader van preventie prioriteit wil geven. Met positieve gezondheid als uitgangspunt. Het betreft drie brede thema’s en speerpunten die raken aan de onderwerpen uit de Transformatieagenda 2040, uit het WOZO-programma, het Integraal Zorg Akkoord (IZA)en met raakvlakken met de beide recente adviezen van 'de Raad', namelijk Mantelzorg en Wonen & Zorg.
Onderwerpen die voor 'de Raad' prioriteit moeten krijgen: 

1. Arbeid – betaald en onbetaald 
2. Basisstructuur in wijken en dorpen 
3. De persoonlijke aanpak van preventie

Aanbevelingen 'Arbeid'

•  Maak het pensioen flexibel: creëer meer mogelijkheden voor arbeidsparticipatie na de pensioenleeftijd. Maak dit mogelijk en makkelijk en heroverweeg de bestaande leeftijdsgrenzen.
• Bereid mensen tijdens hun werkzame leven voor op de derde levensfase. Bijvoorbeeld in toekomstgesprekken op het werk. Dit kan ook in wijken en buurten, georganiseerd door het welzijnswerk. En in combinatie met de maatschappelijke verantwoordelijkheid van werkgevers.
• Nodig ouderen die de derde levensfase ingaan nadrukkelijk uit om een maatschappelijk bijdrage te (blijven) leveren, betaald en/of onbetaald, zo nodig met ondersteuning. Dit draagt bij aan zingeving en geeft verbinding. Daarnaast kan het helpen bij de krapte op de arbeidsmarkt. Stimuleer hiertoe nieuwe vormen van vrijwilligerswerk, mengvormen tussen betaalde en onbetaalde arbeid en nieuwe vormen van waardering en beloning.

Aanbevelingen 'Basisstructuur in de wijken en dorpen'

• Maak een kleinschalige basisstructuur (een ontmoetingsplein, vitale gemeenschap) mogelijk op een centrale locatie in elke wijk/elk dorp waar jong en oud elkaar kan ontmoeten en waar allerlei activiteiten plaatsvinden op het gebied van wonen, welzijn en zorg. Sluit hierbij aan bij bestaande structuren. Vanuit (bestaande) samenwerkingsverbanden tussen gemeente, bedrijven en organisaties gaan commerciële bedrijven en maatschappelijke organisaties een zichtbare bijdrage leveren aan het begrip ‘thuis in de wijk’ en zo vorm en inhoud geven aan hun maatschappelijke verantwoordelijkheid.
• Maak afspraken met gemeenten om in de wijken en dorpen een basisstructuur te faciliteren. Bijvoorbeeld door middel van het opzetten van een denktank/werkgroep om een plan te ontwikkelen, waarbij naast het individuele en sociale aspect ook wonen wordt meegenomen (link met WOZO).
• Versnel als zorginstelling de dorps- en wijkgerichte samenwerking tussen informele en formele zorg.

Aanbevelingen 'Persoonlijke aanpak van preventie'

• Bewegen is goed voor de fysieke en mentale gezondheid. De positieve effecten hiervan leiden ertoe dat ouderen langer zelfstandig kunnen wonen en de regie behouden. Dit vermindert ook de kans op vallen en botbreuken. Zet valpreventietrainingen voor ouderen daarom structureel in en zorg voor financiering.
• Aandacht voor leefstijl betekent dat er structureel moet worden ingezet op activiteiten en voorlichting gericht op een gezonde leefstijl. Neem gezonde voeding en goede tandzorg op in een – gemeentelijk - actieplan voor ouderen op basis van het Preventieakkoord. Relatief veel ouderen zijn ondervoed. Ondervoeding is een onderbelichte aandoening met grote gevolgen, zoals spierverlies en vallen. Verwaarlozing van tanden of de prothese kan leiden tot tandvleesontstekingen en maagpijn.
• Bevolkingsonderzoeken stoppen bij maximaal 75 jaar. Overweeg, in verband met de gestegen levensverwachting, de screeningsleeftijden aan te passen.
• Creëer brede aandacht voor het ziekteproces en het omgaan met mensen met dementie nu steeds meer ouderen met dementie thuis moeten blijven wonen.
• Gerichte aandacht voor ouderen met een migratieachtergrond, een taalachterstand, en LHBTIQ+-ouderen is noodzakelijk.
• Digitalisering in de samenleving en in de zorg is onontkoombaar, maar waarborg dat zorg en voorzieningen bereikbaar en beschikbaar blijven voor ouderen die niet digitaal vaardig zijn.

De Raad geeft in haar advies aan dat er een grote verantwoordelijkheid bij de ouderen zelf ligt om een actieve bijdrage te leveren aan het creëren van bewustwording en draagvlak in een ouder wordende samenleving, aan de nadere invulling en de praktische uitwerking van de plannen. Maar dat deze beweging echter niet vanzelf ontstaat en alleen breed gedragen kan worden door het als samenleving, dus samen te doen.

BRON: Preventie, het nieuwe normaal in een ouder wordende samenleving, Advies van de Raad van Ouderen, Februari 2023.

ZorgSaamWonen ziet het belang van preventie en draagt graag bij aan de beweging die de Raad benoemt. Op onze website besteden we regelmatig aandacht aan het thema en veel van de hiervoor genoemde aanbevelingen. Zie bijvoorbeeld onze dossiers:

•  Preventie en Gezondheid
•  Inrichting van wijken
•  Ontmoeting
•  Voorlichting en Bewustwording