'Overdaad aan structuur leidt tot rampzalige situaties in verpleeghuiszorg'

Foto: Shutterstock.com
Foto: Shutterstock.com
Henk Geene schreef eerder over de voorzorgcirkels. Hij zal de komende tijd weer regelmatig publiceren over vergrijzing en ouderenzorg. De artikelen zijn verwant aan zijn laatste boek 'Voorzorgcirkels als antwoord op vergrijzing'. In deze aflevering gaat Geene dieper in op zij-instromers in het verpleeghuis.

In Nederland hebben we veel burgerinitiatieven, die zich bezig houden met ouderenzorg. Deze initiatieven opereren niet binnen de drie financiële zorgstelsels, te weten de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO), de Zorgverzekeringswet (ZW) en de Wet Langdurige Zorg (WLZ). Ze zijn actief buiten deze zorgstelsels om, beter gezegd: ze gaan vooraf aan de drie zorgstelsels. Natuurlijk hebben ze raakvlakken met de genoemde zorgstelsels en werken ze ook met de drie stelsels samen, maar ze hebben geen verantwoordingsplicht richting de drie stelsels. Ze kunnen vanuit de drie stelsels daarom ook niet ter verantwoording geroepen worden. Het werken buiten de stelsels heb ik ervaren als een verademing. Ik heb er vele uren in door gebracht.

De afgelopen veertig jaar hebben we bijna alles in onze maatschappij geïnstitutionaliseerd. Er is een overdaad aan structuur gecreëerd. Alles is geregeld, ingebed en vastgelegd. Alles krijkt een plekkie en wordt door middel van wet- en regelgeving in beton gegoten. Dit leidt nu tot rampzalige situaties, onder meer in de verpleeghuiszorg.

De vergrijzing van Nederland en de gevolgen daarvan voor ons allemaal, zijn sinds kort wekelijks een item in de landelijke media. Het dringt door bij de mensen dat we nog een crisis erbij hebben.

Onze regering heeft onlangs besloten dat het personeelsbestand in de zorg niet meer mag toenemen. Één op de zes werkenden in Nederland werkt in de zorg en dat is het maximale, zegt de regering. Ik ben het ook met dit standpunt eens, ondanks het gegeven dat de vergrijzing zich nog gaat verdubbelen de komende jaren. In alle sectoren van onze maatschappij komen we werknemers tekort. Dat gegeven alleen leidt op dit moment al tot een economische terugval.

Wachtlijsten

Hoe houden we de zorg gaande en staande gezien bovenstaande werkelijkheid?

Het is algemeen bekend dat het vasthouden van ingestroomd personeel in de zorg een groot probleem is. Het percentage nieuwe medewerkers dat binnen twee jaar de zorg verlaat is groot, evenals het percentage vaste medewerkers dat de zorg verlaat om terug te komen als ZZP'er met alle problemen van dien.

Wat betreft de verpleeghuisbedden, is er sprake van een groot tekort. Er staan landelijk ruim 22.000 mensen op de wachtlijsten van verpleeghuizen. Het duurt niet lang meer of er sterven meer mensen op de wachtlijsten dan in de verpleeghuizen zelf. De gemiddelde verblijfsduur in het verpleeghuis gaat momenteel richting de vijf maanden. Dat betekent dat verpleeghuizen steeds meer gaan lijken op hospices. In hospices werken voornamelijk vrijwilligers.

Ouderen die drie jaren geleden werden opgenomen in het verpleeghuis, zouden die indicatie op dit moment niet meer krijgen: ze zouden nog een tijd thuis blijven wonen. De afgelopen jaren is immers de voordeur van het verpleeghuis steeds meer dichtgetimmerd. Tot het einde van je leven thuis blijven wonen, is het beleid van de Rijksoverheid.

"Verpleeghuizen worden steeds meer instituten waarbinnen de bewoners met zachte hand begeleid worden naar de dood." Henk Geene

De thuissituatie van ouderen wordt weliswaar ondersteund door de thuiszorg, waar de medewerkers met ziel en zaligheid opkomen voor de ouderen, maar het merendeel van het 'werk' wordt verzet door de partner, kinderen, familie, buren en kennissen. Ook hier is, net als in de hospices, sprake van vrijwilligers.

Voor alle vrijwilligers in de hospices en rond zorgbehoeftige thuiswonende ouderen, geldt dat ze niet aan allerlei opleidingseisen hoeven te voldoen. Je gaat niet eerst een cursus volgen als je als vrijwilliger in het hospice wilt gaan werken of af en toe inspringt bij een zorgbehoeftige, thuiswonende oudere.

De verpleeghuizen worden steeds meer instituten waarbinnen de bewoners met zachte hand begeleid worden naar de dood. Er is geen sprake meer van 'cure', maar enkel van 'care'. Een gezellige sfeer, een zorgzame sfeer met zo min mogelijk gedoe. Probeer het nog een paar maanden gezellig te houden met elkaar. Dat is het parool. Hierbij horen medewerkers met een zorgattitude, medewerkers die behulpzaam willen zijn, medewerkers die zorgzaam zijn. Een verpleeghuis is geen ziekenhuis waar kennis en kunde vereisten zijn. In het verpleeghuis gaat het om een 'verzorgende instelling van de medewerkers'.

Opleidingseisen

Maar wat zien we als zij-instromers zich melden om te gaan werken in het verpleeghuis?

Zij zijn verplicht een opleiding te volgen om straks ook in salaris mee te kunnen groeien. Als je als helpende begint, dan kun je alleen na een opleiding verzorgende worden en in een hogere salarisschaal terecht komen. En daar zit een groot probleem. Zowel jongere als oudere zij-instromers maken een bewuste keuze om met zorgbehoeftige ouderen in het verpleeghuis te gaan werken. Met name de oudere instromers hebben middels voorgaande werksituaties een salarisniveau bereikt dat doorgaans hoger ligt dan het startsalaris in het verpleeghuis. Willen ze dat hogere salaris bereiken, dan moeten ze aan allerlei opleidingseisen voldoen. En daar heeft niet iedere oudere zij-instromer zin in en haakt af.

Waarom die zware opleidingseisen? Die zijn er toch ook niet voor de vrijwilligers in de hospices en ook niet voor de ondersteuners van thuiswonende ouderen in de laatste maanden van hun leven! Laat varen die opleidingseisen. Laat zij-instromers beginnen als helpende en laat ze middels interne, praktische trainingen doorstromen naar verzorgende, zodat hun salaris in de buurt kan komen van het salaris dat ze verdienden buiten de zorg. Het zal de uitstroom van nieuw personeel binnen twee jaar verminderen. Wacht niet totdat je door personeelsgebrek gedwongen wordt je opleidingseisen te verzachten, omdat velen dan al zijn afgehaakt.

Nieuwe werkelijkheid

Beste verpleeghuisdirecties: treedt uit je eigen systeem, kijk nuchter naar de nieuwe werkelijkheid. Je verwacht iets van zij-instromers wat de maatschappij niet verwacht van vrijwilligers in de hospices en niet van mantelzorgers in de thuissituatie.

Zij-instromers hebben veel levenservaring opgedaan. Ze hebben veelal ouders die ook al tot de oudere generatie gerekend worden. Zij hebben al met het bijltje gehakt en dat steeds zonder aan allerlei opleidingseisen te voldoen.

Beste verpleeghuisdirecties: stop met die opleidingsgekkigheid, maak gebruik van de levenservaring van zij-instromers, maak gebruik van hun zorgattitude. Geld is hier het probleem niet, want als ze wel aan de opleidingseisen voldoen, groeit het salaris door. Het geld is er blijkbaar. Laat iedere zij-instromer, die in de dagelijkse praktijk heeft laten zien een meerwaarde te zijn voor de opgenomen ouderen, gewoon in salaris meegroeien. Het kost geen cent meer dan wanneer ze wel aan de opleidingseisen voldaan zouden hebben.

"Het duurt niet lang meer of er sterven meer mensen op de wachtlijsten dan in de verpleeghuizen zelf." Henk Geene

Lees ook de eerder verschenen artikelen van Henk Geene

Alleenwonende ouderen zijn zeer kwetsbaar

Thuiszorg legt verbinding tussen informele en professionele zorg

Voorsorteren op de ouderdom is slim

De ontwikkeling van voorzorgcirkels op hoofdlijnen 

Voorsorteren op het ouder worden 

Langs drie wegen ontwikkelen we voorzorgcirkels 

 

Ook interessant / voor u geselecteerd

Catalogus woonvormen voor senioren gelanceerd
30 mei 2022

Op 16 mei 2022 is op het congres Thuis in de Wijk de Catalogus woonvormen voor senioren gelanceerd. De…

Lees Verder »
Het Coornhert, een verticale stad in een levendige buurt
24 januari 2023
De kapsalon is een trekpleister geworden, bewoners genieten van (het uitzicht in) de gezamenlijke ruimte op de…
Lees Verder »
Praat vandaag over morgen
23 januari 2023
Hoe wil jij zelf oud worden? Wat kunnen we betekenen voor de ouderen in onze omgeving? Wat kunnen wij zelf…
Lees Verder »
Partner aan het woord: Aedifica
23 januari 2023

Aedifica is onlangs als partner aangesloten bij ons mooie platform. Recent spraken wij met Erwin Drenth die…

Lees Verder »
'Hop-on Hop-off' geeft nieuwe inzichten en helpt bewuste keuze te maken
20 januari 2023
Het Hop-On Hop-Off-spel, mede ontwikkeld door ZorgSaam Wonen, is in de smaak gevallen bij een groep ouderen in het…
Lees Verder »
Slimme, digitale zorg implementeren en opschalen met vervolg WOZO-regeling
18 januari 2023
Het duurt nog even, tot 28 februari om precies te zijn, maar de succesvolle regeling voor Implementatie- en…
Lees Verder »
Subsidie voor collectieve wooninitiatieven in Noord-Brabant
16 januari 2023
De provincie Brabant stelt een subsidie beschikbaar voor duurzame en collectieve wooninitiatieven. Het gaat om een…
Lees Verder »
Trends 2023: 'revival welzijn' en 'van woon- naar gezondheidscarrière'
16 januari 2023

Wat gaat 2023 ons brengen als we kijken naar de woningmarkt en de leefomgeving? Adviesbureau Companen, een van…

Lees Verder »
Alleenwonende ouderen zijn zeer kwetsbaar
11 januari 2023

Henk Geene schreef eerder over de voorzorgcirkels. Hij zal de komende tijd weer regelmatig publiceren over…

Lees Verder »
Zinvolle contacten van ouderen in Mijn Droomwijk
10 januari 2023

Dreamlike Neighbourhood (Mijn Droomwijk) is een Europees project met als doel mensen met elkaar in contact te…

Lees Verder »
Collectief aan de slag met de collectieve woonvorm
9 januari 2023

Maurice van Noordenne is beleidsadviseur wonen bij de provincie Noord-Brabant. Deze column is door Maurice …

Lees Verder »
Partner aan het woord: Kampri Keukens
5 januari 2023

Kampri Keukens is onlangs aangesloten als partner bij ZorgSaamWonen. Het platform ging in gesprek met Martijn…

Lees Verder »
Meer ontmoetingen 55plussers met subsidie SOO
2 januari 2023

De stimuleringsregeling ontmoetingsruimten in ouderenhuisvesting (SOO) is vanaf 16 januari aan te vragen op de…

Lees Verder »
Geef me de Vijf: Team ZorgSaamWonen
27 december 2022

Vijf vragen aan het team ZorgSaamWonen

Lees Verder »
Kamerbrief nadere uitwerking programma Wonen, Ondersteuning en Zorg voor ouderen
23 december 2022

Minister Helder (Langdurige Zorg en Sport) informeert de Tweede Kamer over de nadere uitwerking van het…

Lees Verder »
Abtswoude bloeit, samen leren van elkaar
21 december 2022

Misschien heb je ze al door Delft zien fietsen: Noor Zaat en Brenda Roelse, respectievelijk voorzitter en…

Lees Verder »
Doorleefhuis de Vier Dorpen Beekbergen biedt reuring en zorg
20 december 2022

Zijn overgrootvader en zijn grootmoeder hebben er nog gewoond: in het oude verzorgingshuis De Vier Dorpen in…

Lees Verder »
Eindelijk gaat de 'woon-snoepwinkel' open
20 december 2022

Ons persoonlijk lid Wim Kromwijk heeft weer een blog geschreven. In dit blog gaat hij in op de 290.000…

Lees Verder »
T-huiz, huis vol technologie
16 december 2022

Easysteppers, een beker die je in de nacht makkelijk ziet (‘glow in the dark-beker’), postopvanger, een sta- op…

Lees Verder »
Zorg voor de buurt visite: Galgenveld, Nijmegen Oost
14 december 2022

Ook een rijke buurt moet op de vergrijzing zijn voorbereidHetti Willemse en Ad van Elzakker zijn dit keer in…

Lees Verder »

Reactie toevoegen

Beperkte HTML

  • Toegelaten HTML-tags: <a href hreflang> <em> <strong> <cite> <blockquote cite> <code> <ul type> <ol start type> <li> <dl> <dt> <dd> <h2 id> <h3 id> <h4 id> <h5 id> <h6 id>
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Web- en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Lazy-loading is enabled for both <img> and <iframe> tags. If you want certain elements skip lazy-loading, add no-b-lazy class name.