'Overdaad aan structuur leidt tot rampzalige situaties in verpleeghuiszorg'

Foto: Shutterstock.com

Foto: Shutterstock.com

Henk Geene schreef eerder over de voorzorgcirkels. Hij zal de komende tijd weer regelmatig publiceren over vergrijzing en ouderenzorg. De artikelen zijn verwant aan zijn laatste boek 'Voorzorgcirkels als antwoord op vergrijzing'. In deze aflevering gaat Geene dieper in op zij-instromers in het verpleeghuis.

In Nederland hebben we veel burgerinitiatieven, die zich bezig houden met ouderenzorg. Deze initiatieven opereren niet binnen de drie financiële zorgstelsels, te weten de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO), de Zorgverzekeringswet (ZW) en de Wet Langdurige Zorg (WLZ). Ze zijn actief buiten deze zorgstelsels om, beter gezegd: ze gaan vooraf aan de drie zorgstelsels. Natuurlijk hebben ze raakvlakken met de genoemde zorgstelsels en werken ze ook met de drie stelsels samen, maar ze hebben geen verantwoordingsplicht richting de drie stelsels. Ze kunnen vanuit de drie stelsels daarom ook niet ter verantwoording geroepen worden. Het werken buiten de stelsels heb ik ervaren als een verademing. Ik heb er vele uren in door gebracht.

De afgelopen veertig jaar hebben we bijna alles in onze maatschappij geïnstitutionaliseerd. Er is een overdaad aan structuur gecreëerd. Alles is geregeld, ingebed en vastgelegd. Alles krijkt een plekkie en wordt door middel van wet- en regelgeving in beton gegoten. Dit leidt nu tot rampzalige situaties, onder meer in de verpleeghuiszorg.

De vergrijzing van Nederland en de gevolgen daarvan voor ons allemaal, zijn sinds kort wekelijks een item in de landelijke media. Het dringt door bij de mensen dat we nog een crisis erbij hebben.

Onze regering heeft onlangs besloten dat het personeelsbestand in de zorg niet meer mag toenemen. Één op de zes werkenden in Nederland werkt in de zorg en dat is het maximale, zegt de regering. Ik ben het ook met dit standpunt eens, ondanks het gegeven dat de vergrijzing zich nog gaat verdubbelen de komende jaren. In alle sectoren van onze maatschappij komen we werknemers tekort. Dat gegeven alleen leidt op dit moment al tot een economische terugval.

Wachtlijsten

Hoe houden we de zorg gaande en staande gezien bovenstaande werkelijkheid?

Het is algemeen bekend dat het vasthouden van ingestroomd personeel in de zorg een groot probleem is. Het percentage nieuwe medewerkers dat binnen twee jaar de zorg verlaat is groot, evenals het percentage vaste medewerkers dat de zorg verlaat om terug te komen als ZZP'er met alle problemen van dien.

Wat betreft de verpleeghuisbedden, is er sprake van een groot tekort. Er staan landelijk ruim 22.000 mensen op de wachtlijsten van verpleeghuizen. Het duurt niet lang meer of er sterven meer mensen op de wachtlijsten dan in de verpleeghuizen zelf. De gemiddelde verblijfsduur in het verpleeghuis gaat momenteel richting de vijf maanden. Dat betekent dat verpleeghuizen steeds meer gaan lijken op hospices. In hospices werken voornamelijk vrijwilligers.

Ouderen die drie jaren geleden werden opgenomen in het verpleeghuis, zouden die indicatie op dit moment niet meer krijgen: ze zouden nog een tijd thuis blijven wonen. De afgelopen jaren is immers de voordeur van het verpleeghuis steeds meer dichtgetimmerd. Tot het einde van je leven thuis blijven wonen, is het beleid van de Rijksoverheid.

"Verpleeghuizen worden steeds meer instituten waarbinnen de bewoners met zachte hand begeleid worden naar de dood." Henk Geene

De thuissituatie van ouderen wordt weliswaar ondersteund door de thuiszorg, waar de medewerkers met ziel en zaligheid opkomen voor de ouderen, maar het merendeel van het 'werk' wordt verzet door de partner, kinderen, familie, buren en kennissen. Ook hier is, net als in de hospices, sprake van vrijwilligers.

Voor alle vrijwilligers in de hospices en rond zorgbehoeftige thuiswonende ouderen, geldt dat ze niet aan allerlei opleidingseisen hoeven te voldoen. Je gaat niet eerst een cursus volgen als je als vrijwilliger in het hospice wilt gaan werken of af en toe inspringt bij een zorgbehoeftige, thuiswonende oudere.

De verpleeghuizen worden steeds meer instituten waarbinnen de bewoners met zachte hand begeleid worden naar de dood. Er is geen sprake meer van 'cure', maar enkel van 'care'. Een gezellige sfeer, een zorgzame sfeer met zo min mogelijk gedoe. Probeer het nog een paar maanden gezellig te houden met elkaar. Dat is het parool. Hierbij horen medewerkers met een zorgattitude, medewerkers die behulpzaam willen zijn, medewerkers die zorgzaam zijn. Een verpleeghuis is geen ziekenhuis waar kennis en kunde vereisten zijn. In het verpleeghuis gaat het om een 'verzorgende instelling van de medewerkers'.

Opleidingseisen

Maar wat zien we als zij-instromers zich melden om te gaan werken in het verpleeghuis?

Zij zijn verplicht een opleiding te volgen om straks ook in salaris mee te kunnen groeien. Als je als helpende begint, dan kun je alleen na een opleiding verzorgende worden en in een hogere salarisschaal terecht komen. En daar zit een groot probleem. Zowel jongere als oudere zij-instromers maken een bewuste keuze om met zorgbehoeftige ouderen in het verpleeghuis te gaan werken. Met name de oudere instromers hebben middels voorgaande werksituaties een salarisniveau bereikt dat doorgaans hoger ligt dan het startsalaris in het verpleeghuis. Willen ze dat hogere salaris bereiken, dan moeten ze aan allerlei opleidingseisen voldoen. En daar heeft niet iedere oudere zij-instromer zin in en haakt af.

Waarom die zware opleidingseisen? Die zijn er toch ook niet voor de vrijwilligers in de hospices en ook niet voor de ondersteuners van thuiswonende ouderen in de laatste maanden van hun leven! Laat varen die opleidingseisen. Laat zij-instromers beginnen als helpende en laat ze middels interne, praktische trainingen doorstromen naar verzorgende, zodat hun salaris in de buurt kan komen van het salaris dat ze verdienden buiten de zorg. Het zal de uitstroom van nieuw personeel binnen twee jaar verminderen. Wacht niet totdat je door personeelsgebrek gedwongen wordt je opleidingseisen te verzachten, omdat velen dan al zijn afgehaakt.

Nieuwe werkelijkheid

Beste verpleeghuisdirecties: treedt uit je eigen systeem, kijk nuchter naar de nieuwe werkelijkheid. Je verwacht iets van zij-instromers wat de maatschappij niet verwacht van vrijwilligers in de hospices en niet van mantelzorgers in de thuissituatie.

Zij-instromers hebben veel levenservaring opgedaan. Ze hebben veelal ouders die ook al tot de oudere generatie gerekend worden. Zij hebben al met het bijltje gehakt en dat steeds zonder aan allerlei opleidingseisen te voldoen.

Beste verpleeghuisdirecties: stop met die opleidingsgekkigheid, maak gebruik van de levenservaring van zij-instromers, maak gebruik van hun zorgattitude. Geld is hier het probleem niet, want als ze wel aan de opleidingseisen voldoen, groeit het salaris door. Het geld is er blijkbaar. Laat iedere zij-instromer, die in de dagelijkse praktijk heeft laten zien een meerwaarde te zijn voor de opgenomen ouderen, gewoon in salaris meegroeien. Het kost geen cent meer dan wanneer ze wel aan de opleidingseisen voldaan zouden hebben.

"Het duurt niet lang meer of er sterven meer mensen op de wachtlijsten dan in de verpleeghuizen zelf." Henk Geene

Lees ook de eerder verschenen artikelen van Henk Geene

Alleenwonende ouderen zijn zeer kwetsbaar

Thuiszorg legt verbinding tussen informele en professionele zorg

Voorsorteren op de ouderdom is slim

De ontwikkeling van voorzorgcirkels op hoofdlijnen 

Voorsorteren op het ouder worden 

Langs drie wegen ontwikkelen we voorzorgcirkels 

 

Ook interessant / voor u geselecteerd

Van solo naar samen. Collectief wonen, iets voor jou?
22 april 2024

De provincie Gelderland heeft een werkboek gemaakt voor mensen die interesse hebben in collectief wonen. In dit…

Lees Verder »
GemeenschappelijkWonenDag 2024 in de Week van het Wederkerig Wonen
19 april 2024

Woongemeenschappen die zijn aangesloten bij de Vereniging Gemeenschappelijk Wonen en…

Lees Verder »
Burenhulp en/of mantelzorg in woongemeenschappen
12 april 2024

Een boodschap doen, soep langsbrengen of iemand naar de huisarts brengen. Dat is wat…

Lees Verder »
Gemeente Den Haag biedt ruimte aan innovatieve woonvormen
11 april 2024

De gemeente Den Haag gaat de komende jaren nieuwe innovatieve woonconcepten in Den…

Lees Verder »
Duurzaam samen oud worden
4 april 2024

Een middagje in Olst brengt ons, excursiedeelnemers, een hele mooie mix tussen omzien naar elkaar, samen ouder…

Lees Verder »
Zo Willen Wedde, Vriescheloo en Veelerveen Wonen
29 maart 2024

‘Zo Willen Wij Wonen’ is een netwerk van wooninitiatieven in Groningen die kennis en ervaring delen met elkaar…

Lees Verder »
Wooncoöperatie De Bonte Hulst vaart wel bij expertise
28 maart 2024

Wooncoöperaties zijn dé duurzame woonvormen voor de toekomst, zegt Thelma Boas. Zij is aangesloten bij de…

Lees Verder »
Kloostervelden: van instellingsterrein naar inclusieve woonwijk
19 maart 2024

De ‘Woondroom Kloostervelden’, een inclusieve woonwijk in het Brabantse Sterksel, is…

Lees Verder »
Burgerinitiatieven op het platteland
18 maart 2024

Onlangs verscheen het vernieuwde digitale magazine van Stedebouw & Architectuur. In deze editie zijn…

Lees Verder »
Top 10 kerken en kloosters
15 maart 2024

Onlangs verscheen het vernieuwde digitale magazine van Stedebouw & Architectuur. In deze editie zijn…

Lees Verder »
De kracht van verbeelding bij herbestemming zorgvastgoed
14 maart 2024

"Iedereen kan een huis bouwen", aldus Noël Josemans. Hij bouwde zelf zijn eigen huis; geheel van afval. “Gewoon…

Lees Verder »
Samen onder één dak
14 maart 2024

Vorige maand ben ik begonnen als de kwartiermaker bij Stichting Thuis in Welzijn. Je weet wel: de organisatie…

Lees Verder »
Haast maken met nieuwe woonvormen voor ouderen
11 maart 2024

Met het toegewijde team ‘senioren en zorg’ richt AM zich op het ontwikkelen van…

Lees Verder »
GeWoon Thuis in Blericks seniorencomplex Ruysdonck
4 maart 2024

Dat moet anders, dacht woningcorporatie Woonwenz bij het zien van zoveel…

Lees Verder »
Goud voor mekaar: eerste woongemeenschap in zicht!
29 februari 2024

‘Zo Willen Wij Wonen’ is een netwerk van wooninitiatieven in Groningen die kennis…

Lees Verder »
Woonvormen senioren Zuid-Holland (SRW), subsidie
19 februari 2024

Alle gemeenten in Zuid-Holland kunnen een aanvraag indienen voor een bijdrage uit de Subsidieregeling…

Lees Verder »
DEEL deelt kennis over empathisch wonen in projectvideo en podcasts
15 februari 2024

DEEL is een afkorting voor Dutch Empathic Environment Livinglabs. Het is een initiatief van prof.dr.ir. Masi…

Lees Verder »
'Ruimte voor mensen, dat is wat ons typeert'
12 februari 2024

Met INBO sluit een partner aan bij het platform ZorgSaamWonen die het werkveld mede vormgeeft. Want wie kent…

Lees Verder »
Wonen met Meer, een zorg minder
7 februari 2024

Er ontstaat een enorm gat tussen thuis wonen en het verpleeghuis. Dat dacht Bart Bijlsma in 2014 meteen toen…

Lees Verder »
Woonwijk Kloostervelden: Een thuis voor iedereen!
24 januari 2024

Projectleider Hilke Huysinga, ambassadeur van Kloostervelden blikt in deze column terug op hoe voor…

Lees Verder »

Reactie toevoegen

Beperkte HTML

  • Toegelaten HTML-tags: <a href hreflang> <em> <strong> <cite> <blockquote cite> <code> <ul type> <ol start type> <li> <dl> <dt> <dd> <h2 id> <h3 id> <h4 id> <h5 id> <h6 id>
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Web- en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Lazy-loading is enabled for both <img> and <iframe> tags. If you want certain elements skip lazy-loading, add no-b-lazy class name.